15 İyun – Milli Qurtuluş Günü: Tarixin dönüş anı və dövlətçiliyin xilas səhifəsi

Taleh Qaraşov

Lənkəran şəhər İcra hakimiyyətinin başçısı

Bəzən bir xalqın taleyi uzun illər deyil, cəmi bir neçə günün içində həll olunur. Elə anlar olur ki, tarix öz axarını dəyişir, dövlətlər ya güclənir, ya da parçalanma təhlükəsi ilə üz-üzə qalır. Azərbaycan üçün belə həlledici anlardan biri 1993-cü ilin iyun ayı oldu. O günlərdə ölkənin qarşısında duran seçim təkcə siyasi istiqamət deyildi – bu, varlıq və yoxluq, sabitlik və xaos, dövlətçilik və dağılma arasında seçim idi. Məhz bu səbəbdən 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan tarixində adi bir tarix deyil, xilasa aparan yolun başlanğıcı kimi qəbul edilir.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Respublikası böyük ümidlərlə yeni bir dövrə qədəm qoymuşdu. Lakin bu ümidlər qısa müddət ərzində ciddi sınaqlarla üzləşdi. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal olunurdu, minlərlə insan şəhid olur, yüz minlərlə vətəndaş öz doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur qalırdı. Eyni zamanda ölkə daxilində siyasi sabitlik pozulmuş, idarəetmə zəifləmiş, iqtisadi vəziyyət ağırlaşmışdı. Dövlət institutları tam formalaşmadığı üçün ölkə ciddi idarəetmə böhranı yaşayırdı.

Belə bir vəziyyətdə Azərbaycan faktiki olaraq parçalanma və vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində narahatlıq və ümidsizlik artmışdı. İnsanlar sabahın necə olacağını bilmirdilər. Dövlət idarəçiliyində xaos hökm sürür, siyasi proseslər nəzarətdən çıxırdı. 

Məhz bu kritik məqamda xalqın iradəsi və çağırışı ön plana çıxdı. Azərbaycan cəmiyyəti çıxış yolunu təcrübəli, uzaqgörən və dövlətçilik məktəbi yaratmış liderin qayıdışında gördü. Bu lider isə Ulu Öndər Heydər Əliyev idi.

1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Sədri seçilməsi ölkənin tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Bu hadisə sadəcə bir siyasi dəyişiklik deyildi – bu, dövlətin xilasının başlanğıcı idi. Elə buna görə də həmin gün Milli Qurtuluş Günü kimi tarixə düşdü.

Ulu Öndər Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra ilk növbədə ölkədə sabitliyin bərpasına nail oldu. Dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısı alındı, qanunsuz silahlı qruplar zərərsizləşdirildi, idarəetmə sistemi yenidən formalaşdırıldı. Cəmiyyətdə təhlükəsizlik mühiti yaradıldı və dövlətə inam bərpa olundu.

Milli Qurtuluşun ən mühüm nəticələrindən biri hüquqi dövlət quruculuğunun başlanması idi. 1995-ci ildə qəbul olunan Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarını müəyyən etdi. Bu sənəd dövlət idarəçiliyində qanunun aliliyini təmin etdi, demokratik institutların formalaşmasına şərait yaratdı və vətəndaş hüquqlarının qorunmasını dövlət siyasətinin mərkəzinə qoydu.

Eyni zamanda iqtisadi sahədə də mühüm dönüş baş verdi. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasının təməlini qoydu. Bu müqavilə ölkəyə böyük investisiyaların cəlb olunmasına, neft sənayesinin inkişafına və iqtisadi sabitliyin təmin edilməsinə imkan yaratdı. Nəticədə Azərbaycan iqtisadi baxımdan güclənməyə başladı, sosial layihələr genişləndi və yeni iş yerləri yaradıldı.

Milli Qurtuluş Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini də gücləndirdi. Ölkə dünya dövlətləri ilə bərabərhüquqlu əməkdaşlıq qurdu, beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirak etməyə başladı və etibarlı tərəfdaş kimi tanındı. Azərbaycanın xarici siyasəti milli maraqlara əsaslanaraq formalaşdı və bu kurs bu gün də uğurla davam etdirilir.

Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən siyasət Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji xəttin davamıdır. Azərbaycanın müasir inkişafı, iqtisadi gücü, hərbi qüdrəti və beynəlxalq nüfuzu məhz həmin siyasi kursun nəticəsidir.

Xüsusilə son illərdə Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi nailiyyətlər – ərazi bütövlüyünün bərpası, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi, genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri – Milli Qurtuluşun yaratdığı möhkəm dövlətçilik təməlini bir daha təsdiq edir.

15 İyun – Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqı üçün yalnız keçmişi xatırladan bir tarix deyil, həm də gələcəyə yön verən bir ideyadır. Bu ideya dövlətə sədaqət, milli birlik, müstəqilliyin qorunması və inkişafın davam etdirilməsi prinsiplərini özündə birləşdirir.

Bu gün Azərbaycan güclü və sabit dövlətdir. Bu gücün əsası isə məhz 1993-cü ilin 15 iyununda qoyulmuşdur. Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin xilasının, xalqın birliyinin və tarixi iradənin rəmzi kimi hər zaman yaşayacaqdır.