Milli Qurtuluş Günü - Azərbaycanın taleyini dəyişən zəfər tarixi

Taleh Məmmədov

“Şirvan Operating Company Ltd” şirkətinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri

Azərbaycanın müasir tarixində elə günlər var ki, bu günlər yalnız təqvimdə deyil, həm də xalqın yaddaşında, taleyində, dövlətin gələcək inkişaf trayektoriyasında dərin iz buraxmışdır. Bu mənada 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü təkcə bir bayram deyil, Azərbaycan xalqının dirçəliş, sabitlik və dövlətçilik uğrunda mübarizəsinin zirvəsi, yeni tariximizin dönüş nöqtəsidir. Bu tarix, sözün həqiqi mənasında, Azərbaycanın siyasi xaosdan, vətəndaş qarşıdurmasından və parçalanma təhlükəsindən qurtulmasının, sabitliyə və inkişaf yoluna qədəm qoymasının simvoludur.

1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan çox ağır və mürəkkəb bir siyasi-iqtisadi vəziyyətlə üz-üzə qaldı. SSRİ-nin dağılması ilə yaranan boşluq, regiondakı geosiyasi maraqların toqquşması və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ölkədə gərginliyi daha da artırdı. Əhalinin rifah səviyyəsi kəskin aşağı düşmüş, iqtisadiyyat iflic vəziyyətə düşmüş, xalqın dövlətə inamı sarsılmışdı.

1992-1993-cü illər Azərbaycanın tarixində siyasi idarəolunmazlıq, tez-tez dəyişən hakimiyyətlər, silahlı qiyamlar, separatizm cəhdləri və vətəndaş müharibəsi təhlükəsi ilə yadda qaldı. AXC-Müsavat iqtidarının səriştəsizliyi, dövlətçilik ənənələrini davam etdirmək əvəzinə şəxsi maraqlara xidmət etməsi ölkəni uçuruma sürükləyirdi. Xüsusilə 1993-cü ilin iyun ayında Gəncə hadisələri və ölkədə genişlənən silahlı toqquşmalar vəziyyəti son həddə çatdırdı.

Belə bir ağır tarixi anda Azərbaycan xalqı ümidini yalnız bir şəxsiyyətə – Heydər Əliyevə bağladı. Bu, təsadüfi deyildi. Ulu Öndər Heydər Əliyev artıq 1969-1982-ci illərdə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrdə özünü qətiyyətli lider, uzaqgörən siyasətçi və xalqını sevən dövlət xadimi kimi təsdiqləmişdi. Həmin dövrdə Azərbaycanın bütün sahələrində inkişaf, sabitlik və intibah dövrü yaşanmışdı. Məhz bu səbəbdən xalq Heydər Əliyevin dövlətin başında olmasını tələb edirdi.

1993-cü ilin iyun ayında Azərbaycan xalqının təkidli tələbi və o vaxtkı hakimiyyətin müraciəti ilə Heydər Əliyev Naxçıvandan Bakıya dəvət olundu və 15 iyun tarixində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu gün Azərbaycanın taleyini dəyişən gün kimi tarixə düşdü və sonradan Milli Məclisin qərarı ilə “Milli Qurtuluş Günü” kimi rəsmiləşdirildi.

Heydər Əliyev Ali Sovetin sədri seçildikdən sonra ölkədə sabitliyin bərpası istiqamətində dərhal ciddi addımlar atıldı. Silahlı qarşıdurmaların qarşısı alındı, separatçı qüvvələrin planları puça çıxarıldı, dövlət idarəçiliyində peşəkar kadrların yer almasına şərait yaradıldı.

Ölkənin siyasi sistemində möhkəm təməl atıldı, dövlət orqanlarının funksional fəaliyyəti bərpa olundu, idarəçilikdə şəffaflıq və hüquqi əsaslar gücləndirildi. Heydər Əliyevin qətiyyəti və uzaqgörənliyi nəticəsində xalqda dövlətə olan inam bərpa olundu.

Milli Qurtuluş Günü təkcə bir siyasi dönüş nöqtəsi deyil, həm də müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin yenidən qurulduğu bir gündür. Heydər Əliyev demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlətin formalaşdırılması istiqamətində mühüm islahatlara başladı. Konstitusiyanın hazırlanması, azad seçkilərin keçirilməsi, hüquq-mühafizə orqanlarının gücləndirilməsi, məhkəmə sisteminin müasirləşdirilməsi bu mərhələdə atılan vacib addımlardandır.

Eyni zamanda, Azərbaycanın xarici siyasətində də tam yeni bir kurs müəyyənləşdirildi. Müstəqil, milli maraqlara əsaslanan, balanslaşdırılmış və praqmatik xarici siyasət yürüdülməyə başlandı. Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlara inteqrasiya etdi, çoxsaylı beynəlxalq sənədlərə qoşuldu və dost dövlətlərlə qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlər qurdu.

Milli Qurtuluş prosesi yalnız siyasi və sosial sabitliklə məhdudlaşmadı. Ulu Öndər Heydər Əliyev iqtisadi sabitliyi və inkişafı təmin etmək üçün strateji layihələr həyata keçirdi. Onlardan ən mühümü 1994-cü ilin sentyabrında imzalanan və “Əsrin müqaviləsi” adlandırılan neft sazişi idi.

Bu müqavilə Azərbaycanın dünya enerji bazarına inteqrasiyasının əsasını qoydu, ölkəyə milyardlarla sərmayənin axınını təmin etdi. Azərbaycanın geosiyasi mövqeyini gücləndirdi, iqtisadi müstəqilliyini təmin etdi və gələcək sosial-iqtisadi islahatlar üçün maliyyə resursu yaratdı.

Milli Qurtuluş Günü ilə başlanan dövrdə Azərbaycan Ordusunun formalaşdırılması və gücləndirilməsi xüsusi yer tutdu. 1990-cı illərin əvvəllərində pərakəndə, nizamsız və zəif silahlı dəstələrdən ibarət olan hərbi strukturlar Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə müasir tələblərə cavab verən, intizamlı və peşəkar orduya çevrilməyə başladı.

1994-cü ilin mayında Ermənistanla atəşkəs razılaşmasının əldə olunması, münaqişənin diplomatik yolla həlli üçün imkan yaratdı. Bu, ordu quruculuğu və daxili sabitliyin bərpası üçün mühüm şans idi və bu fürsətdən məharətlə istifadə olundu.

Heydər Əliyev dövlət idarəçiliyində milli həmrəyliyi və siyasi dialoqu hər zaman ön planda saxladı. O, müxalifət partiyalarına dialoq çağırışları etdi, mətbuatın azadlığını təmin etdi, vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı üçün şərait yaratdı. Bu yanaşma cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri arasında gərginliyin aradan qalxmasına, milli həmrəyliyin və tolerantlığın möhkəmlənməsinə səbəb oldu.

15 İyun tarixində atılan bu taleyüklü addımlar nəticəsində Azərbaycan qısa zaman ərzində inkişaf və tərəqqi yoluna qədəm qoydu. Bu gün ölkəmiz müasir, güclü, iqtisadi cəhətdən dayanıqlı və beynəlxalq aləmdə nüfuzlu dövlət kimi tanınırsa, bunun əsasında məhz 1993-cü ildə Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə başlanan Milli Qurtuluş prosesinin nəticələri dayanır.

Heydər Əliyev siyasi kursunun uğurla davam etdirilməsi, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli liderliyi sayəsində Azərbaycanın müstəqilliyi əbədi və dönməz xarakter aldı. 2020-ci ildə əldə olunan tarixi Qarabağ Zəfəri də məhz bu siyasi kursun nəticəsidir.

Milli Qurtuluş Günü təkcə keçmişin uğurlarını yad etmək deyil, həm də gələcək nəsillərə vətənə sevgi, dövlətə sədaqət və milli birliyin əhəmiyyətini aşılayan tarixi dərsdir. Gənc nəsil bu günün mahiyyətini dərindən anlamalı, müstəqilliyin hansı çətinliklərlə əldə edildiyini və qorunmasının nə qədər böyük məsuliyyət olduğunu dərk etməlidir.

Milli Qurtuluş Günü – 15 İyun, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunması, daxili sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadi inkişafın əsasının qoyulması və milli birliyin təmin olunması baxımından ən mühüm tarixi mərhələlərdən biridir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti və qətiyyəti ilə əldə olunan bu nailiyyətlər Azərbaycanın gələcək inkişafının təməl daşıdır.

Bu gün Azərbaycan xalqı 15 İyunu yalnız bir bayram deyil, həm də Vətənə, dövlətçiliyə və liderliyə olan inamın təntənəsi kimi qeyd edir. Bu tarix hər bir azərbaycanlının qürur mənbəyidir və gələcəyə inamla addımlamaq üçün möhkəm təməldir.