Vətənpərvər iş adamı Fəxrəddin Bəşirov: “20 Yanvar – Qanla yazılan tarix, sönməyən azadlıq məşəli”

Azərbaycan xalqının müasir tarixində elə hadisələr var ki, onlar yalnız bir günün faciəsi kimi deyil, bütöv bir millətin taleyini dəyişən dönüş nöqtəsi kimi yadda qalır. 1990-cı ilin 20 Yanvar gecəsi məhz belə bir tarixdir. Bu gün Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsinin, milli ləyaqətinin və müstəqillik əzminin qanla sınandığı, lakin sınmadığı gündür. 20 Yanvar faciəsi təkcə günahsız insanların qətlə yetirilməsi deyil, eyni zamanda sovet imperiyasının süqutunun başlanğıcını sürətləndirən, xalqın milli şüurunu bir daha oyadan bir hadisədir.

1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də gedən siyasi proseslər, “yenidənqurma” və “aşkarlıq” siyasətləri zahirən islahat kimi təqdim olunsa da, əslində imperiyanın daxili ziddiyyətlərini daha açıq şəkildə üzə çıxardı. Azərbaycan xalqı bu dövrdə həm Qarabağda erməni separatizminin güclənməsi, həm də mərkəzi hakimiyyətin ikili standartları ilə üz-üzə qalmışdı. Moskvanın ədalətsiz mövqeyi, erməni iddialarına açıq və ya gizli dəstək verməsi, eyni zamanda Bakıda və respublikanın digər bölgələrində baş qaldıran azadlıq hərəkatını boğmaq cəhdləri vəziyyəti daha da gərginləşdirirdi.

1988–1990-cı illərdə Azərbaycanda xalq hərəkatı artıq kütləvi xarakter almışdı. İnsanlar meydanlara çıxaraq yalnız Qarabağın müdafiəsini deyil, bütövlükdə milli hüquqlarını, azadlıq və müstəqillik istəklərini dilə gətirirdilər. Bu, sovet rəhbərliyi üçün təhlükəli siqnal idi. Çünki artıq Azərbaycan xalqı susmur, qorxmur, haqqını tələb edirdi. Məhz bu iradəni qırmaq məqsədilə 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Bakıya sovet ordusunun ağır texnikası yeridildi.

Həmin gecə şəhər tankların tırtılları altında inlədi. Heç bir xəbərdarlıq edilmədən, fövqəladə vəziyyət elan olunmadan dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş zorakılıq tətbiq edildi. Qadınlar, uşaqlar, qocalar, tələbələr – sadəcə küçədə olan hər kəs gülləbaran edildi. İnsanlar öz evlərinin eyvanlarında, dayanacaqlarda, avtomobillərində qətlə yetirildi. Rəsmi məlumatlara görə, 20 Yanvar faciəsi nəticəsində 130-dan çox insan şəhid oldu, yüzlərlə insan yaralandı, yüzlərlə ailənin ocağına od düşdü. Lakin bu rəqəmlər faciənin mənəvi ağırlığını tam ifadə etmir.

20 Yanvar gecəsi yalnız insanların bədəninə güllə dəymədi, eyni zamanda xalqın qəlbinə dərin bir yara açıldı. Lakin bu yara qorxu yaratmadı, əksinə, daha böyük bir birləşmə və dirəniş ruhu doğurdu. Sovet ordusunun törətdiyi bu qanlı cinayət Azərbaycan xalqının imperiyaya olan son ümidlərini də məhv etdi. Həmin gündən sonra müstəqillik ideyası artıq bir arzu deyil, qətiyyətli bir məqsəd kimi formalaşdı.

Bu faciəyə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi məsələsi uzun illər aktual olaraq qaldı. Həmin dövrdə respublikaya rəhbərlik edən şəxslərin qorxaqlığı, biganəliyi, hətta xəyanəti nəticəsində 20 Yanvar hadisələrinə lazımi qiymət verilmədi. Lakin Ulu Öndər Heydər Əliyev hələ 1990-cı ilin yanvarında Moskvada – Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində etdiyi tarixi çıxışı ilə sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham etdi. Bu, böyük cəsarət tələb edən bir mövqe idi. Ulu Öndər 20 Yanvar faciəsini insanlığa qarşı cinayət adlandıraraq, günahsız insanların qətlə yetirilməsini kəskin şəkildə pislədi.

Məhz Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verildi. 1994-cü ildə Milli Məclisin qəbul etdiyi qərarla 20 Yanvar faciəsi sovet rejiminin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi ağır cinayət kimi tanındı. Şəhidlərin xatirəsi əbədiləşdirildi, onların ailələrinə dövlət qayğısı göstərilməyə başlandı. Şəhidlər Xiyabanı xalqın müqəddəs ziyarətgahına çevrildi.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi daim uca tutulur. Hər il yanvarın 20-də dövlət başçısı və ölkə rəhbərliyi Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edir, şəhidlərin ruhuna ehtiram göstərir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik yolunda verdiyi ilk böyük qurbanlardır. Onların qanı yerdə qalmadı – 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyimizin bərpası, 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər məhz bu şəhidlərin amalının davamı oldu.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının milli yaddaşında həm hüzn, həm də qürur günüdür. Bu gün biz yalnız ağlamırıq, eyni zamanda başımızı dik tuturuq. Çünki o gecə canını fəda edən insanlar qorxaq deyildilər, onlar azadlıq uğrunda ölümə gedən qəhrəmanlar idilər. Onların hər biri müstəqil Azərbaycanın təməl daşına çevrildi.

Bu faciə bizə göstərdi ki, azadlıq asanlıqla verilmir, o, böyük qurbanlar bahasına qazanılır. Eyni zamanda bu hadisə xalq–dövlət birliyinin, milli həmrəyliyin nə qədər vacib olduğunu sübut etdi. Əgər 20 Yanvar olmasaydı, bəlkə də müstəqillik yolumuz daha uzun və daha çətin olardı.

Bu gün azad və suveren Azərbaycan dövləti 20 Yanvar şəhidlərinin ruhu qarşısında borcludur. Onların xatirəsini yaşatmaq, gənc nəsillərə bu tarixi düzgün çatdırmaq hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Çünki tarixini unudan millət gələcəyini qura bilməz. 20 Yanvar isə unudulacaq bir tarix deyil – o, qanla yazılmış, lakin azadlıqla möhürlənmiş bir dastandır.

20 Yanvar şəhidlərinin ruhu qarşısında baş əyirik. Onların fədakarlığı sayəsində bu gün üçrəngli bayrağımız azad Azərbaycanın səmasında dalğalanır. Bu bayraq dalğalandıqca, 20 Yanvar da yaşayacaq – xalqın yaddaşında, tarixində və qəlbində əbədi olaraq.