Mehman Qəhrəmanov: "20 Yanvar – Qanla yazılmış azadlıq salnaməsi"

20 Yanvar 1990-cı il Azərbaycan xalqının tarixində faciə və qəhrəmanlığın eyni anda yaşandığı, qanla yazılmış, lakin milli qürurla yaşanan taleyüklü gündür. Həmin gecə sovet ordusu Bakıya və digər ərazilərə yeridilərək dinc sakinlərə qarşı misli görünməmiş zorakılıq tətbiq etdi. Tanklar və zirehli texnika küçələrə çıxarıldı, qadın, uşaq və yaşlı fərq etmədən yüzlərlə insan gülləbaran edildi, minlərlə nəfər yaralandı. Lakin bütün bu amansız hərəkətlər xalqın milli iradəsini qıra bilmədi. Əksinə, 20 Yanvar gecəsi Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik əzmini möhkəmləndirdi və gələcək dövlətçilik yolunun başlanğıc nöqtəsinə çevrildi.

1980-ci illərin sonlarına yaxın SSRİ-də baş verən siyasi və sosial proseslər Azərbaycanda milli hərəkatın güclənməsinə təkan verdi. İnsanlar öz hüquqlarını tələb edir, milli kimliklərini qorumaq və müstəqillik uğrunda mübarizə aparmaq istəyirdilər. Bakıda keçirilən kütləvi mitinqlər və yürüşlər xalqın azadlıq iradəsinin açıq ifadəsi idi. Lakin sovet rəhbərliyi dialoq yolu ilə deyil, zor gücü ilə hərəkatı dayandırmaq istədi. 19 yanvar gecəsi şəhərə tanklar yeridildi, mülki əhaliyə atəş açıldı, informasiya blokadası tətbiq edildi. Bu, imperiyanın xalqın azadlıq iradəsini sındırmaq cəhdinin bariz nümunəsi idi.

20 Yanvar faciəsi təkcə qan və kədər günü deyil, həm də xalqın milli iradəsinin nümayişi oldu. Şəhidlərin dəfn mərasimi ümumxalq həmrəyliyinə çevrildi. Minlərlə insan təhlükəyə baxmayaraq küçələrə çıxaraq şəhidlərini son mənzilə yola saldı. Bu həm də göstərdi ki, xalq geri çəkilməyəcək, qorxuya boyun əyməyəcək və müstəqillik yolundan dönməyəcək. 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının tarixində dönüş nöqtəsi oldu.

Bu faciəyə obyektiv siyasi qiymət verməkdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin rolu misilsizdir. O, Moskvada verdiyi bəyanatla sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham etdi və baş verənləri Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət kimi təqdim etdi. Bu cəsarətli mövqe milli və beynəlxalq hüquq müstəvisində 20 Yanvarın tanınmasına mühüm təsir göstərdi və xalqın müstəqillik ideyasına inamını gücləndirdi.

Müstəqillik əldə edildikdən sonra, xüsusilə Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra, 20 Yanvar faciəsinə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verildi. Milli Məclisin qərarı ilə hadisələr SSRİ rəhbərliyinin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi cinayət kimi rəsmiləşdirildi. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu, Şəhidlər xiyabanı milli yaddaşın müqəddəs məkanına çevrildi.

Bu gün Prezident İlham Əliyev Ulu Öndərin siyasi kursunu uğurla davam etdirir. Onun hər il Şəhidlər xiyabanını ziyarət etməsi və şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etməsi milli yaddaşın yaşadılmasının, dövlətçilik dəyərlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsinin açıq nümunəsidir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə çıxışlarında vurğulayır ki, 20 Yanvar xalqın azadlıq iradəsini qıra bilmədi və müstəqillik yolunu dönməz etdi.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər 20 Yanvar şəhidlərinə ən böyük mənəvi cavab oldu. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olunması göstərdi ki, azadlıq uğrunda canlarını qurban verənlərin qanı yerdə qalmayıb. Bu Qələbə 20 Yanvar faciəsinin kədərli salnaməsini milli qürur və şərəf salnaməsi ilə tamamladı.

Bugünkü gənc nəsil 20 Yanvarı yalnız faciə kimi yox, həm də qəhrəmanlıq, milli birlik və dövlətçilik dərsi kimi qəbul etməlidir. Şəhidlər xiyabanında uyuyan qəhrəmanlar yalnız keçmişin simvolu deyil, müstəqil Azərbaycanın ilk yolçularıdır. Bu tarix bizə öyrədir ki, azadlıq heç vaxt asan qazanılmır, lakin xalq birləşdikdə heç bir qüvvə onu məğlub edə bilməz.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan tarixində həm böyük kədər, həm də böyük qürur günü kimi qalacaq. Onun xatirəsi milli yaddaşı qoruyur, gələcək nəsillərə azadlığın qiymətini öyrədir və dövlətçiliyin möhkəmlənməsində vacib rol oynayır. 20 Yanvar şəhidləri yaşayır və onların idealları üzərində Azərbaycan dövləti daha da güclənir.

Mehman Qəhrəmanov

AAYDA