"Azərişıq" ASC-nin sədri Vüqar Əhmədov: 20 Yanvar – Millətin sınağı, azadlığın doğulduğu gün

20 Yanvar 1990-cı il Azərbaycan xalqının tarixində dərin iz qoymuş, milli yaddaşımıza qanla yazılmış, lakin azadlıqla mənalandırılmış taleyüklü bir gündür. Həmin gecə sovet imperiyasının hərbi-siyasi rəhbərliyi Bakıya və respublikanın bir sıra bölgələrinə qoşun yeridərək dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş qəddarlıq nümayiş etdirdi. Qadın, uşaq, yaşlı demədən günahsız insanların gülləbaran edilməsi, şəhərin ağır hərbi texnika ilə mühasirəyə alınması bir daha sübut etdi ki, imperiya öz süqutunu zorakılıqla dayandırmağa çalışırdı. Lakin bu zorakılıq Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsini sındıra bilmədi.

1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də baş verən siyasi proseslər, “yenidənqurma” siyasətinin yaratdığı nisbi azadlıq mühiti milli hərəkatların güclənməsinə şərait yaratmışdı. Azərbaycan xalqı da bu proseslərdən kənarda qalmadı. Xalq öz milli hüquqlarını, ərazi bütövlüyünü və müstəqil yaşamaq haqqını tələb edirdi. Bakıda keçirilən kütləvi mitinqlər, etiraz aksiyaları bu haqlı tələblərin ifadəsi idi. Lakin sovet rəhbərliyi dialoq və islahat yolunu deyil, hərbi güc yolunu seçdi. 19 yanvar gecəsi televiziya mərkəzinin partladılması ilə informasiya blokadası yaradıldı, ardından isə qoşunlar şəhərə yeridildi. 

20 Yanvar gecəsi Bakının küçələri qanla boyandı. Tanklar və zirehli maşınlar dinc sakinlərin üzərinə sürüldü, atəş açıldı, evlərə basqınlar edildi. Rəsmi məlumatlara görə yüzlərlə insan həlak oldu, minlərlə vətəndaş yaralandı. Bu hadisələr SSRİ tarixində öz vətəndaşlarına qarşı törədilmiş ən ağır cinayətlərdən biri kimi yadda qaldı. Bu faciə yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün sovet məkanı üçün imperiya düşüncəsinin iflasının simvoluna çevrildi.

Lakin 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının yalnız ağrısı olmadı, həm də onun milli iradəsinin gücünü nümayiş etdirdi. Şəhidlərin dəfn mərasimi ümumxalq həmrəyliyinin, qorxunun qırılmasının və milli birliyin parlaq nümunəsi oldu. Minlərlə insan həyatını riskə ataraq küçələrə çıxdı, şəhidlərini son mənzilə yola saldı. Bu mənzərə göstərdi ki, artıq xalq geri çəkilmək niyyətində deyil. 20 Yanvar hadisələri müstəqillik yolunu dönməz etdi.

Bu faciəyə ilk obyektiv və cəsarətli siyasi qiyməti Ulu Öndər Heydər Əliyev verdi. O, 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində verdiyi bəyanatla sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham etdi və baş verənləri Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət adlandırdı. Bu bəyanat sovet totalitar sistemi şəraitində böyük cəsarət nümunəsi idi və 20 Yanvar faciəsinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında mühüm rol oynadı.

Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra, xüsusilə Heydər Əliyevin 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verildi. Milli Məclisin qərarı ilə bu faciə SSRİ rəhbərliyinin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi cinayət kimi tanındı. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu, şəhidlərin xatirəsi əbədiləşdirildi. Şəhidlər xiyabanı azadlıq uğrunda mübarizənin müqəddəs rəmzinə çevrildi.

Bu gün Ulu Öndərin siyasi kursu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyev 20 Yanvar faciəsini Azərbaycan tarixinin ən faciəli, eyni zamanda ən şərəfli səhifələrindən biri kimi dəyərləndirir. Onun hər il Şəhidlər xiyabanını ziyarət etməsi, şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etməsi təkcə ənənə deyil, dövlətçilik yaddaşının yaşadılmasıdır. Bu, gənc nəslə müstəqilliyin hansı bədəllə qazanıldığını xatırladan açıq mesajdır.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər 20 Yanvar faciəsinin mənəvi baxımdan tamamlanması oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad edilməsi göstərdi ki, azadlıq uğrunda axıdılan qan hədər getməyib. Bu Qələbə 20 Yanvar şəhidlərinin arzularının gerçəkləşdiyini sübut etdi və milli qürurumuzu daha da möhkəmləndirdi.

Bu gün 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycan xalqının milli yaddaşında azadlığın rəmzi kimi yaşayır. Onlar təkcə faciənin qurbanları deyil, həm də müstəqil dövlətin təməlini qoyan qəhrəmanlardır. 20 Yanvar bizə öyrədir ki, azadlıq asan qazanılmır, lakin azadlıq uğrunda birləşən xalqı heç bir güc məğlub edə bilməz.

Nəticə etibarilə 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan tarixində həm böyük kədər, həm də böyük qürur günüdür. Bu tarix milli kimliyimizi möhkəmləndirir, dövlətçilik şüurumuzu dərinləşdirir və gələcək nəsillərə azadlığın qiymətini xatırladır. 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi yaşadıqca, Azərbaycan dövləti də onların idealları üzərində daha da güclənərək irəliləyəcək.