Əməkdar mədəniyyət işçisi Ədalət Hacıyev: Azadlıq yolunda 20 Yanvar qəhrəmanlığı

20 Yanvar 1990-cı il Azərbaycan xalqının tarixində silinməz iz buraxmış faciəli, lakin qəhrəmanlıqla dolu bir gündür. Həmin gecə sovet ordusu Bakıya daxil olaraq dinc sakinlərə qarşı misli görünməmiş zorakılıq tətbiq etdi. Qadın, uşaq və yaşlı fərq etmədən yüzlərlə insan gülləbaran edildi, minlərlə vətəndaş yaralandı. Lakin bu qanlı hadisələr xalqın milli iradəsini sındıra bilmədi; əksinə, azadlıq əzmini daha da möhkəmləndirdi və gələcək müstəqillik yolunun başlanğıcına çevrildi.

1980-ci illərin sonlarına yaxın SSRİ-də baş verən siyasi proseslər Azərbaycan xalqını da əhatə etmişdi. İnsanlar öz milli hüquqlarını, milli kimliklərini qorumaq və müstəqillik uğrunda mübarizə aparmaq istəyirdilər. Bakı küçələrində keçirilən etiraz aksiyaları və yürüşlər bu istəklərin açıq ifadəsi idi. Lakin sovet rəhbərliyi xalqın haqlı tələblərinə cavab olaraq zor gücünü seçdi. 19 yanvar gecəsi şəhərə tanklar və zirehli texnika yeridildi, atəş açıldı, informasiya blokadası tətbiq edildi. Bu, imperiyanın xalqın azadlıq iradəsini qırmaq cəhdinin bariz nümunəsi idi.

20 Yanvar gecəsi yalnız qan və kədər günü deyildi; bu, xalqın milli iradəsinin nümayişi idi. Şəhidlərin dəfn mərasimi ümumxalq həmrəyliyinə çevrildi. Minlərlə insan təhlükəyə baxmayaraq küçələrə çıxaraq şəhidlərini son mənzilə yola saldı. Bu, həm də göstərdi ki, xalq geri çəkilməyəcək, qorxuya boyun əyməyəcək və müstəqillik yolundan dönməyəcək. 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının tarixində dönüş nöqtəsi oldu.

Ulu Öndər Heydər Əliyev faciəyə obyektiv və cəsarətli siyasi qiymət verdi. O, Moskvada verdiyi bəyanatla sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham etdi və baş verənləri Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət kimi tanıtdı. Bu bəyanat milli və beynəlxalq hüquq müstəvisində 20 Yanvarın tanınmasına mühüm təsir göstərdi və xalqın müstəqillik ideyasına inamını gücləndirdi. 

Müstəqillik əldə edildikdən sonra, xüsusilə Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra, 20 Yanvar faciəsinə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verildi. Milli Məclisin qərarı ilə hadisələr SSRİ rəhbərliyinin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi cinayət kimi rəsmiləşdirildi. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu, Şəhidlər xiyabanı milli yaddaşın müqəddəs məkanına çevrildi.

Bu gün Prezident İlham Əliyev Ulu Öndərin siyasi kursunu uğurla davam etdirir. Onun hər il Şəhidlər xiyabanını ziyarət etməsi və şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad etməsi milli yaddaşın yaşadılmasının, dövlətçilik dəyərlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsinin açıq nümunəsidir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə çıxışlarında vurğulayır ki, 20 Yanvar xalqın azadlıq iradəsini qıra bilmədi və müstəqillik yolunu dönməz etdi.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər 20 Yanvar şəhidlərinə ən böyük mənəvi cavab oldu. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olunması göstərdi ki, azadlıq uğrunda canlarını qurban verənlərin qanı yerdə qalmayıb. Bu Qələbə 20 Yanvar faciəsinin kədərli salnaməsini milli qürur və şərəf salnaməsi ilə tamamladı.

Bugünkü gənc nəsil 20 Yanvarı yalnız faciə kimi yox, həm də qəhrəmanlıq, milli birlik və dövlətçilik dərsi kimi qəbul etməlidir. Şəhidlər xiyabanında uyuyan qəhrəmanlar yalnız keçmişin simvolu deyil, müstəqil Azərbaycanın ilk yolçularıdır. Bu tarix bizə öyrədir ki, azadlıq heç vaxt asan qazanılmır, lakin xalq birləşdikdə heç bir qüvvə onu məğlub edə bilməz.

Nəticə olaraq, 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan tarixində həm böyük kədər, həm də böyük qürur günü kimi qalacaq. Onun xatirəsi milli yaddaşı qoruyur, gələcək nəsillərə azadlığın qiymətini öyrədir və dövlətçiliyin möhkəmlənməsində vacib rol oynayır. 20 Yanvar şəhidləri yaşayır və onların idealları üzərində Azərbaycan dövləti daha da güclənir.