Kürdəmir Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının direktoru Elçin Bilalov: Zərifə Əliyeva- Həyata baxan gözlərin keşiyində duran xanım

Azərbaycan tibb elminin tarixində unudulmaz izlər buraxmış şəxsiyyətlərdən biri də oftalmologiya sahəsində dünya səviyyəli alim, ictimai xadim, mərhəmətli insan və ailə dəyərlərinin daşıyıcısı olan Zərifə xanım Əliyevadır. O, təkcə həkim, tədqiqatçı deyil, eyni zamanda milli-mənəvi dəyərlərin təcəssümü, humanizm prinsiplərinin daşıyıcısı idi. Onun həyat yolu tibb elminə, insan sağlamlığına, ailəsinə və xalqına həsr olunmuş fədakarlıq nümunəsidir.

Zərifə Əliyeva 1923-cü il aprelin 28-də Naxçıvan şəhərində, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin ailəsi ilə eyni soy-kökə mənsub bir nəslin nümayəndəsi olaraq dünyaya göz açmışdır. Atası, görkəmli alim və ictimai xadim Əziz Əliyev öz dövrünün nüfuzlu şəxsiyyətlərindən biri idi. Bu ali ailədə formalaşan Zərifə xanım, həm elmi biliklərə, həm də humanist dəyərlərə uşaq yaşlarından bələd olmuşdur.

Zərifə xanım, ilk təhsilini Naxçıvanda və Bakıda aldıqdan sonra tibb sahəsinə olan marağı ilə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə qəbul olunur. Bu sahədə dərin biliklərə yiyələnərək 1947-ci ildə institutu fərqlənmə ilə bitirir. Onun həyatında bu tarix yalnız bir başlanğıc idi – sağlamlığa, insanlara xidmət yolunun başlanğıcı.

Təhsilini başa vurduqdan sonra Zərifə Əliyeva oftalmologiya sahəsinə yönəlir. Bu sahə yalnız tibbi bilik və bacarıq deyil, həm də dəqiqlik, diqqət, incəlik və təmkin tələb edən sahədir. Göz – insanın dünyaya açılan pəncərəsidir. Bu pəncərənin sağlamlığı isə hər bir fərdin həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edir. Məhz bu baxımdan Zərifə xanımın seçimi onun humanist düşüncəsinin, insanların həyatına işıq gətirmə arzusunun təcəssümü idi.

Onun elmi araşdırmaları daha çox peşəkar göz xəstəlikləri və onların profilaktikasına yönəlmişdi. Bu sahədə ilk dəfə olaraq neft sənayesi işçiləri arasında göz xəstəliklərinin yayılması, səbəbləri və qarşısının alınması yolları araşdırılmış, bu tədqiqat əsasında yeni profilaktik və müalicəvi metodlar işlənib hazırlanmışdı. 1977-ci ildə Zərifə Əliyevanın “İstehsalat amillərinin təsiri nəticəsində əmələ gələn göz xəstəlikləri və onlara qarşı profilaktik tədbirlər” mövzusunda müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyası, bu sahədə bir ilk idi və dünya miqyasında yüksək qiymətləndirilmişdir.

O, Azərbaycan oftalmologiya məktəbinin inkişafına misilsiz töhfələr vermişdir. Zərifə Əliyevanın rəhbərliyi altında onlarca elmi tədqiqat işi yerinə yetirilmiş, monoqrafiyalar, dərsliklər və metodik vəsaitlər hazırlanmışdır. Onun müəllifi olduğu “Şəkərli diabet və göz”, “Yaşlılarda göz xəstəlikləri”, “Peşəkar göz xəstəlikləri” kimi fundamental əsərlər bu gün də öz aktuallığını qoruyur.

Zərifə Əliyeva, yalnız akademik çevrədə deyil, həm də ictimai sferada tanınmış və hörmət qazanmış bir alim idi. O, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki, Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi kimi yüksək fəxri adlara layiq görülmüşdür. Elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, o, uzun illər Azərbaycan Tibb İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuş, minlərlə həkim və tədqiqatçı nəsli yetişdirmişdir.

1970-ci illərdə Zərifə xanım Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda Azərbaycan oftalmologiyasını layiqincə təmsil etmiş, tibb elminin beynəlxalq arenada tanıdılmasında mühüm rol oynamışdır.

Zərifə xanım Əliyevanın həyatı, ailə dəyərləri və dövlətçilik prinsipləri ilə sıx bağlı olmuşdur. Onun həyat yoldaşı, ümummilli lider Heydər Əliyev, Azərbaycan tarixində müstəsna xidmətləri olan bir şəxsiyyət idi. Onlar birgə həyat yolunda yalnız ailə olaraq deyil, həm də bir-birini dəstəkləyən, ruhən tamamlayan insanlar kimi mükəmməl tandem yaratmışdılar.

Zərifə xanım, həyat yoldaşının siyasi fəaliyyəti dövründə heç vaxt diqqət mərkəzində olmağa çalışmamış, lakin onun uğurlarının arxasında daim dayanan güclü dayaqlardan biri olmuşdur. Eyni zamanda, övladlarına – Prezident İlham Əliyev də daxil olmaqla – yüksək mənəvi tərbiyə, elm və vətənpərvərlik ruhu aşılamışdır.

Zərifə xanım Əliyeva 1985-ci ildə bu dünyadan köçsə də, onun xatirəsi həm elmi mühitdə, həm də Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi olaraq yaşayır. Onun adı bir çox tibb müəssisələrinə verilib, haqqında sənədli filmlər çəkilib, kitablar yazılıb. Prezident İlham Əliyev tərəfindən 2004-cü ildə imzalanmış sərəncama əsasən, Azərbaycan Tibb Universitetində Zərifə Əliyeva adına Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutu yaradılmışdır. Bu institut onun adını yaşatmaqla yanaşı, oftalmologiya elminin inkişafına mühüm töhfələr verməyə davam edir.

Zərifə xanım Əliyeva həm də ictimai-humanitar layihələrin himayədarı olmuşdur. Onun həyata keçirdiyi tədbirlər, xüsusilə uşaq sağlamlığı, qadın hüquqları, tibb maarifçiliyi sahəsindəki fəaliyyəti bu gün də nümunə göstərilir.

Azərbaycan qadını deyəndə ağıla ilk gələn nümunəvi simalardan biri məhz Zərifə xanımdır. O, həm alim, həm ana, həm həyat yoldaşı, həm də ictimai xadim olaraq bütün sahələrdə uğur qazanmış nadir şəxsiyyətlərdən idi. Onun həyatı sübut edir ki, elm və ailə bir arada mövcud ola bilər, qadın həm ziyalı, həm də vətənə sədaqətli bir övlad ola bilər.

Zərifə xanımın şəxsiyyəti, milli kimliyi və ziyalılığı – müasir Azərbaycan qadını üçün əsl örnəkdir. O, yalnız elmin deyil, mənəviyyatın da elçisiydi.

Zərifə Əliyevanın həyat yolu, fəaliyyəti və şəxsiyyəti Azərbaycan tibb elminin, ziyalılığın və qadın ləyaqətinin təcəssümüdür. O, öz bilik və bacarığı ilə milyonlarla insanın gözünə nur bəxş etdi, elm aləminə saysız-hesabsız töhfələr verdi və ailəsinə, xalqına, dövlətinə sadiqliyi ilə bir zirvə oldu.

Onun həyat fəlsəfəsi beləydi – insanlara yardım etmək, gözləri nurlandırmaq, qaranlıqda yol göstərmək. Elə bu səbəbdən də o, “həyata baxan gözlərin keşiyində duran xanım” kimi tarixə düşdü.

Bu gün Kürdəmir Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının kollektivi və direktoru Elçin Bilalov da bu böyük alim və şəxsiyyətin irsini ehtiramla yad edir, onun insani dəyərlərini gələcək nəsillərə aşılayır.

Elçin Bilalov

Kürdəmir Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının direktoru