18 Oktyabr – Müstəqilliyin Bərpası Günü: Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsi, milli qüruru və dövlətçilik salnaməsi

Zaur Muradov

YAP İsmayıllı rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində elə günlər var ki, onlar yalnız təqvimdə qeyd olunan bir tarix deyil, bütöv bir millətin taleyini, azadlıq arzusunu, mübarizə əzmini və gələcəyə olan inamını özündə yaşadır. 18 Oktyabr – Azərbaycanın Müstəqilliyinin Bərpası Günü də məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix xalqımızın milli iradəsinin təntənəsini, müstəqil dövlət qurmaq istəyinin gerçəkləşməsini və Azərbaycan dövlətçiliyinin yeni mərhələyə qədəm qoymasını təcəssüm etdirir.

1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sessiyasında qəbul edilən Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı xalqımızın tarixi həyatında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Bu sənədlə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olan müstəqil Azərbaycan dövlətinin hüquqi əsasları bir daha təsdiqləndi. Beləliklə, xalqımız uzun illərdən sonra öz müqəddəratını müstəqil müəyyənləşdirmək, milli sərvətlərinə sahib çıxmaq, daxili və xarici siyasətini suveren prinsiplər əsasında həyata keçirmək imkanı qazandı.

Lakin müstəqilliyə gedən yol heç də asan olmamışdı. Azərbaycan xalqı əsrlər boyu azadlıq uğrunda mübarizə aparmış, milli kimliyini, dilini, mədəniyyətini və mənəvi dəyərlərini qoruyub saxlamaq üçün böyük sınaqlardan keçmişdi. 1918-ci il mayın 28-də yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə ilk demokratik respublikalardan biri kimi tarixə düşmüşdü. Cümhuriyyət cəmi 23 ay yaşasa da, xalqımızın dövlətçilik ənənələrinin formalaşmasında əvəzsiz rol oynamış, müstəqillik ideyasını milli şüurumuza əbədi həkk etmişdi.

1920-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyinin itirilməsi xalqımızın dövlətçilik tarixində ağır bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Bununla belə, azadlıq arzusu heç vaxt sönmədi. Nəsillər dəyişsə də, müstəqil dövlət qurmaq, milli bayrağımızı azad səmalarda dalğalandırmaq və Azərbaycan adını dünyada layiqincə təmsil etmək istəyi xalqımızın qəlbində yaşamaqda davam etdi. XX əsrin sonlarında baş verən ictimai-siyasi proseslər bu tarixi arzunun yenidən gerçəkləşməsi üçün əlverişli şərait yaratdı.

1980-ci illərin sonlarında Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı geniş vüsət aldı. Xalq öz hüquqlarının müdafiəsi, ərazi bütövlüyünün qorunması və milli suverenliyin bərpası uğrunda ayağa qalxdı. 1990-cı il 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsini sarsıtmaq məqsədi daşısa da, əksinə, milli mübarizə əzmini daha da gücləndirdi. Şəhidlərin qanı ilə yazılan bu tarix müstəqilliyə gedən yolun ağır, lakin dönməz olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirdi. 

Nəhayət, 1991-ci il oktyabrın 18-də qəbul edilən Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı ilə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi hüquqi baxımdan bərpa edildi. Bu hadisə təkcə siyasi qərar deyildi. O, xalqın öz taleyinə sahib çıxmaq əzminin, milli birliyinin və azadlıq istəyinin ifadəsi idi. Azərbaycan dünya birliyinə müstəqil dövlət kimi inteqrasiya etmək, beynəlxalq münasibətlərdə öz mövqeyini müəyyənləşdirmək və milli maraqlarını müdafiə etmək yoluna qədəm qoydu.

Müstəqilliyin əldə olunması böyük tarixi nailiyyət olsa da, onun qorunması və möhkəmləndirilməsi daha çətin və məsuliyyətli vəzifə idi. 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi böhran, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü və torpaqlarımızın işğalı dövlət müstəqilliyini ciddi təhlükələrlə üz-üzə qoymuşdu. Dövlət idarəçiliyindəki böhran, hakimiyyət uğrunda mübarizə və cəmiyyətdə yaranmış gərginlik Azərbaycanın gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğururdu.

Belə mürəkkəb şəraitdə xalqımızın yaddaşında və Azərbaycan dövlətçilik tarixində xüsusi yeri olan Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ölkənin gələcək inkişafı baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin rəhbərliyə qayıdışı ilə Azərbaycanda dövlətçiliyin qorunması, siyasi sabitliyin yaradılması və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.

Ulu Öndər Heydər Əliyev müstəqil dövlətin yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, güclü idarəçilik, möhkəm hüquqi baza, iqtisadi inkişaf, milli həmrəylik və düşünülmüş xarici siyasətlə yaşaya biləcəyini aydın şəkildə nümayiş etdirdi. Onun rəhbərliyi ilə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, ordu quruculuğunun inkişaf etdirilməsi, ölkənin beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi və iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm işlər görüldü.

1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm mərhələ oldu. Xarici sərmayələrin ölkəyə cəlb edilməsi, enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi dövlətimizin inkişaf perspektivlərini artırdı. Bu siyasət Azərbaycanın gələcək iqtisadi yüksəlişi üçün möhkəm təməl yaratdı.

1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi də dövlətçilik tariximizin mühüm hadisələrindən biri oldu. Konstitusiya ölkəmizdə hüquqi dövlət quruculuğunun, insan hüquq və azadlıqlarının, hakimiyyət bölgüsü prinsipinin və dövlət idarəçiliyinin hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsi Azərbaycanın müasir dövlətçilik modelinin formalaşmasında mühüm rol oynadı.

Bu gün 18 Oktyabr tarixini qeyd edərkən Heydər Əliyevin müstəqilliyimizin qorunması və möhkəmləndirilməsi sahəsindəki xidmətlərini xüsusi ehtiramla xatırlamaq vacibdir. Çünki müstəqilliyi qazanmaq qədər onu qorumaq, inkişaf etdirmək və gələcək nəsillərə güclü dövlət kimi ötürmək də böyük siyasi uzaqgörənlik, qətiyyət və məsuliyyət tələb edir.

Ulu Öndərin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik strategiyası Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni tarixi mərhələdə davam etdirildi. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artırılması, iqtisadi potensialının gücləndirilməsi, ordu quruculuğunun inkişaf etdirilməsi və milli maraqlarının qorunması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi.

Son illərdə ölkəmizin iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi, infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının artırılması, sosial sahədə islahatların aparılması və Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi dövlətimizin gücünü artıran əsas amillərdəndir. Enerji siyasəti ilə yanaşı, qeyri-neft sektorunun inkişafı, sənayeləşmə, kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsi və rəqəmsal iqtisadiyyata keçid də ölkənin uzunmüddətli inkişaf hədəfləri sırasında mühüm yer tutur.

Azərbaycanın müstəqillik tarixində ən mühüm hadisələrdən biri də ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin bərpası istiqamətində əldə edilən tarixi nailiyyətlərdir. 2020-ci ildə 44 gün davam edən Vətən müharibəsi xalqımızın birliyini, Azərbaycan Ordusunun gücünü və dövlətimizin qətiyyətini nümayiş etdirdi. Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan Zəfər nəticəsində işğal altında olmuş ərazilərimizin böyük hissəsi azad edildi.

2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın bütün ərazisi üzərində suverenliyinin təmin edilməsi dövlətçilik tariximizdə yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu hadisələr müstəqilliyin yalnız hüquqi sənədlə deyil, dövlətin öz ərazisində suveren hüquqlarını həyata keçirmək imkanları ilə də sıx bağlı olduğunu bir daha göstərdi.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, yolların, məktəblərin, xəstəxanaların və digər infrastruktur obyektlərinin inşası Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş inkişaf siyasətinin mühüm istiqamətləridir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması dövlətimizin iqtisadi imkanlarını, milli iradəsini və tarixi torpaqlarımıza bağlılığını əks etdirir.

Müstəqilliyin əsas dayaqlarından biri də milli birlikdir. Azərbaycan xalqı tarix boyu çətinlikləri həmrəylik, vətənpərvərlik və qarşılıqlı dəstək sayəsində dəf edib. Bu gün də gənclərin milli ruhda tərbiyə olunması, Azərbaycan dilinin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması, tariximizin obyektiv öyrənilməsi və dövlətçilik ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Müstəqillik hər bir vətəndaşın üzərinə məsuliyyət qoyur. Dövlətimizin güclənməsi yalnız siyasi rəhbərliyin fəaliyyəti ilə deyil, həm də vətəndaşların öz işinə məsuliyyətlə yanaşması, qanunlara hörmət etməsi, cəmiyyətin inkişafına töhfə verməsi və milli maraqları üstün tutması ilə mümkündür. Müəllimdən həkimə, jurnalistdən mühəndisə, sahibkardan hərbçiyə qədər hər kəs öz fəaliyyəti ilə Azərbaycanın inkişafına xidmət edə bilər.

Xüsusilə gənc nəslin müstəqilliyin tarixi əhəmiyyətini dərindən dərk etməsi vacibdir. Gənclər bilməlidirlər ki, bu gün sahib olduqları azadlıq, milli bayraq altında yaşamaq, ana dilində danışmaq və gələcəklərini müstəqil dövlətdə qurmaq imkanları böyük tarixi mübarizənin nəticəsidir. Şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin qəhrəmanlığı və xalqımızın iradəsi müstəqilliyimizin mənəvi dayaqlarıdır.

18 Oktyabr – Müstəqilliyin Bərpası Günü bizə keçmişimizi xatırlatmaqla yanaşı, gələcək qarşısında vəzifələrimizi də müəyyənləşdirir. Bu əlamətdar tarix Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi keçdiyi çətin və şərəfli yolu, əldə etdiyi nailiyyətləri və qarşısında duran inkişaf hədəflərini bir daha düşünmək üçün mühüm fürsətdir.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlətçilik strategiyasının və Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin başlıca məqsədlərindən biri Azərbaycanın müstəqilliyini əbədi və dönməz etmək, xalqımızın təhlükəsizliyini təmin etmək, ölkənin beynəlxalq mövqelərini gücləndirmək və gələcək nəsillərə qüdrətli dövlət miras qoymaqdır.

Azərbaycan xalqı bu gün müstəqillik tarixinin yeni səhifələrini yazır. Dövlətimizin suverenliyi, ərazi bütövlüyü, milli birliyi və inkişafı hər bir vətəndaş üçün qürur mənbəyidir. 18 Oktyabrın tarixi əhəmiyyəti də məhz bundadır: bu gün xalqımızın azadlıq iradəsini, dövlətçilik əzmini və gələcəyə inamını özündə birləşdirir.

Qoy Azərbaycanın üçrəngli bayrağı daim yüksəklərdə dalğalansın, müstəqilliyimiz əbədi olsun, dövlətimiz daha da qüdrətlənsin! Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın qazandığı nailiyyətlər gələcək nəsillərə azad, suveren və güclü dövlət quruculuğu yolunda örnək olsun.

18 Oktyabr – Müstəqilliyin Bərpası Günümüz mübarək!