Xuraman Muradova: Bir kişi güclüdürsə, onun ruhunda bir qadın sevdası var...

Azərbaycan Respublikasının Birinci-Vitse Prezidenti Mehriban Əliyevanın ad gününə həsr olunmuş dərgidən...
Layihənin rəhbəri: Akademik, ATATÜRK mərkəzinin rəhbəri
Məsləhətçi: Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, hüquq elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim, birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı İbrahim Quliyev.
Həyatda elə sözlər var ki, insan onları eşidəndə bir anlıq dayanıb düşünür. Sadə görünən, amma dərin məna daşıyan fikirlər var ki, illərin, yaşanmışlıqların, sevginin və insan münasibətlərinin mahiyyətini özündə cəmləşdirir. “Bir kişi güclüdürsə, onun ruhunda bir qadın sevdası var” fikrim də məhz belə düşüncələrdəndir. Bu cümlə yalnız kişi və qadın münasibətindən danışmır. Burada sevginin insanı necə dəyişdirdiyi, ona necə güc verdiyi, həyatın çətinlikləri qarşısında insanı ayaqda saxlayan mənəvi dayağın haradan gəldiyi barədə böyük bir həqiqət dayanır.
Kişi cəmiyyət qarşısında güclü görünə bilər. O, ailəsinin, övladlarının, yaxınlarının yükünü çiyinlərində daşıya bilər. Çətinlik qarşısında sınmaya, ağrısını gizlədə, göz yaşını içində saxlaya bilər. Bəzən onun simasında sərtlik, davranışlarında qətiyyət, sözlərində əminlik görünər. Amma insanın görünən tərəfi onun bütün dünyası deyil. Hər güclü insanın içində heç kimin görə bilmədiyi, yalnız özünün bildiyi bir duyğu dünyası yaşayır. Həmin dünyanın ən qiymətli ünvanlarından biri isə sevgi ola bilər.
Sevgi insanın həyatında yalnız romantik hiss deyil. Sevgi bəzən bir qadının baxışında, bir sözündə, bir xatirəsində, bir gülüşündə, hətta bir insanın susmağında belə gizlənə bilər. Elə qadınlar var ki, onların varlığı kişinin həyatına sakitlik gətirir. Onlar kişinin qarşısında dayanıb “sən güclüsən” demədən onun gücünü hiss etdirirlər. Bəzən bir qadının “mən sənə inanıram” deməsi, kişinin illərlə axtardığı mənəvi dayağa çevrilir.
Güc yalnız xarici görünüş, imkan, mövqe və ya cəmiyyət qarşısında nümayiş etdirilən iradə deyil. Əsl güc insanın daxilindəki mənəvi dayaqdan doğur. O dayağın adı isə çox vaxt sevgidir.
Sevən insanın dünyaya baxışı dəyişir. O, sabah üçün daha böyük ümidlər qurur. Çünki artıq yalnız özü üçün yaşamır. Onun düşüncəsində bir başqa insanın xoşbəxtliyi, rahatlığı, gülüşü və gələcəyi də yer tutur. Bu isə insana məsuliyyət hissi verir. Məsuliyyət isə çox vaxt gücün ən mühüm mənbələrindən birinə çevrilir.
Bir kişi həqiqətən sevdiyi qadının qarşısında yalnız özünü deyil, bütün dünyasını nümayiş etdirir. O, həmin qadının yanında öz sərtliyini unuda, illərlə gizlətdiyi duyğularını ifadə edə bilər. Çünki sevgi insanın qarşısındakı insana etibar etməsidir. Güvən isə insanın ən həssas tərəflərini göstərmək cəsarətidir.
Cəmiyyət kişidən çox vaxt möhkəm olmağı tələb edir. “Kişi ağlamaz”, “kişi sınmaz”, “kişi dərdini deməz” kimi düşüncələr nəsildən-nəslə ötürülüb. Lakin həyat göstərir ki, insanın gücü onun heç vaxt ağlamamasında deyil. Əsl güc ağrı içində belə ayaqda qala bilməkdir. Bəzən insanı ayaqda saxlayan isə ona inanan bir qadının varlığıdır.
Bir qadın kişinin həyatında yalnız həyat yoldaşı, sevgilisi, ana və ya dost deyil. O, bəzən kişinin ruhunun ən dərin yerində yaşayan bir inamdır. Kişi uzaqlarda olsa belə, həmin qadının bir sözü, bir baxışı, bir xatirəsi onunla birlikdə yol gedə bilər. Hətta illər keçəndən sonra belə bəzi sevgilər insanın xarakterinin bir hissəsinə çevrilir.
Qadının gücü də məhz buradadır. O, bəzən bir kişinin həyatında görünmədən böyük iz buraxır. Bir qadının sevgisi kişini daha məsuliyyətli, daha diqqətli, daha məqsədli edə bilər. Çünki kişi bilir ki, onun uğurunu gözləyən, onunla fəxr edən, onun yoluna inanan biri var.
Tarix boyu böyük insanların həyatına nəzər saldıqda da sevginin insan xarakterində oynadığı rolu görmək mümkündür. Bir çox yaradıcı insanın əsərlərində, şairlərin misralarında, yazıçıların qəhrəmanlarında, bəstəkarların musiqisində qadın obrazı yalnız gözəllik simvolu olmayıb. Qadın çox zaman ilhamın, sədaqətin, ümidin, həsrətin və mənəvi gücün rəmzinə çevrilib.
Bəzən bir kişinin bütün həyatı boyu axtardığı söz bir qadının dilindən çıxır. Bəzən illərlə həll edə bilmədiyi bir məsələni onun sadə bir cümləsi aydınlaşdırır. Bəzən isə heç bir sözə ehtiyac qalmır. Sadəcə yanında olmaq kifayətdir.
Çünki həqiqi sevgi danışmaqdan çox, hiss etməkdir.
Yalnız ailə və sevgi münasibətləri çərçivəsində sadaladıqlarımı qiymətləndirmək də doğru olmaz. Mənim fikrim həm də insanın mənəvi dünyasının quruluşuna işıq salır. İnsan nə qədər sərt görünürsə-görünsün, onun daxilində mütləq incə, kövrək və qorumaq istədiyi bir dünya var. Həmin dünya bir insanın sevgisi, bir ananın duası, bir həyat yoldaşının sədaqəti, bir övladın gülüşü şəklində təzahür edə bilər.
Bəzən kişinin ən böyük gücü məhz sevdiyi qadına verdiyi dəyərdə görünür. Qadına hörmət edən kişi əslində öz mənəvi səviyyəsini nümayiş etdirir. Çünki sevgi yalnız “sevirəm” demək deyil. Sevmək qarşı tərəfin qəlbinə toxunmamaq, onu incitməmək, çətin günündə yanında olmaq, uğuruna sevinmək, kədərinə şərik olmaqdır.
Əsl sevgi sahiblik deyil, məsuliyyətdir. “Sən mənimsən” deməkdən daha çox, “mən sənin yanındayam” deməkdir. Bu iki cümlə arasında böyük fərq var. Birincisində sahiblik hissi, ikincisində isə sədaqət və mənəvi dayaq var.
Qadın da məhz belə sevgini arzulayır. O, yanında sadəcə güclü görünən kişi deyil, daxilən güclü olan insan görmək istəyir. Çünki xarici güc zamanla dəyişə bilər. Maddi imkanlar azala, vəzifələr dəyişə, həyatın şərtləri ağırlaşa bilər. Amma insanın xarakteri, sədaqəti və sevgisi bütün bunların fövqündə dayanır.
Bir kişinin həyatında elə bir qadın ola bilər ki, onun adını heç kim bilməsin, amma həmin qadın kişinin bütün uğurlarının görünməyən şahidi olsun. O qadın bəzən onun anasıdır, bəzən həyat yoldaşıdır, ilk sevgisidir. Bəzən isə taleyinin bir dönəmində qarşılaşdığı və ruhunda dərin iz qoyan insandır.
Ana sevgisi də kişinin gücünün ən böyük mənəvi qaynaqlarından biridir. Dünyanın ən ağır günlərində belə ananın duası insan üçün görünməz qalxan təsiri yaradır. Kişi böyüyür, ailə qurur, öz övladlarını böyüdür, amma anasının yanında yenə də övlad olaraq qalır. Ananın sevgisi kişinin həyatında heç vaxt köhnəlməyən, zaman keçdikcə dəyəri daha da artan bir sərvətdir.
Həyat yoldaşının sevgisi isə başqa bir mənəvi məsuliyyət yaradır. Birlikdə yaşanan illər ərzində qadın kişinin sevincinin də, kədərinin də şahidinə çevrilir. Çətin günlərdə onun səbrini, uğurlu günlərdə sevincini bölüşür. Bir evin divarları arasında görünməyən, amma ailənin bütün taleyinə təsir edən bir mənəvi bağ yaranır.
Bəzən kişinin ən böyük uğuru qazandığı vəzifə deyil, illər keçdikdən sonra yanında qalan insanların səmimi sevgisidir. Bəzən ən böyük sərvət bank hesabında deyil, bir qadının gözündə gördüyü etimaddır. Bəzən ən böyük mükafat medal və fəxri ad deyil, evə qayıdanda onu gözləyən bir insanın təbəssümüdür.
İnsan həyatı nə qədər uzun görünsə də, əslində çox qısadır. Bu qısa ömürdə insanın qazandığı ən qiymətli şeylərdən biri sevmək və sevilməkdir. Sevgi insanı dəyişdirir. O, insana səbir öyrədir, bağışlamağı öyrədir, gözləməyi öyrədir. Ən əsası isə insana özündən daha böyük bir məqsəd üçün yaşamağın nə olduğunu göstərir.
Bir kişi sevirsə, o, artıq tək deyil. Onun qərarlarının arxasında bir hiss, bir məsuliyyət, bir ümid dayanır. Bəlkə də buna görə sevgi insanı gücləndirir. Çünki insan özündən çox sevdiyi birinin naminə çətinliklərə dözməyə hazır olur.
Lakin sevginin gücü onun qarşılıqlı hörmət və azadlıq üzərində qurulmasındadır. Həqiqi sevgi insanı məhdudlaşdırmır, inkişaf etdirir. Sevdiyi insanın yolunu bağlamır, ona yol göstərir. Onu özünə bənzətməyə çalışmır, olduğu kimi qəbul edir. Kişi ilə qadın arasındakı münasibətin möhkəmliyi də məhz bu qarşılıqlı dəyərdən doğur.
Kişinin gücü onun arxasında duran qadının sevgisində, qadının gücü isə yanında dayanan kişinin hörmətində ola bilər. İki insan bir-birinə dayaq olduqda həyatın ağır yükünü bölüşmək mümkün olur.
Bəzən həyat kişini sərtləşdirir. Yaşanan xəyanətlər, uğursuzluqlar, itkilər, çətinliklər insanın ürəyinin ətrafında görünməz divarlar yaradır. Amma sevgi həmin divarların içərisində hələ də işıq saxlayır. İnsan nə qədər yorulsa da, bir qadının səmimi baxışında yenidən özünü tapa bilər.
Elə buna görə də “güclü kişi” anlayışını yalnız sərtliklə əlaqələndirmək düzgün deyil. Güclü kişi sevə bilən kişidir. Bağışlamağı bacaran, məsuliyyət daşıyan, ailəsini qoruyan, qadına hörmət edən, sözünün arxasında dayanan, səhv etdikdə bunu etiraf edə bilən kişidir. Çünki insanın mənəvi gücü məhz onun xarakterində görünür.
Qadın isə kişinin həyatında yalnız ilham mənbəyi deyil, həm də onun mənəvi güzgüsüdür. Kişi özünü bəzən həmin qadının gözlərində görür. Orada onun necə insan olduğu, nəyə dəyər verdiyi, hansı iz buraxdığı əks olunur.
Sevgi insanı böyük sözlərdən daha çox, kiçik davranışlarla tanıdır. Bir stəkan su vermək, yorğun halda halını soruşmaq, xəstəlikdə yanında olmaq, uğursuzluq zamanı onu tək qoymamaq, sevincini paylaşmaq — bütün bunlar sevginin gündəlik həyatda görünən sadə, lakin qiymətli formalarıdır.
Bəlkə də həyatın ən böyük həqiqətlərindən biri budur: insanın gücü hər zaman özündən gəlmir. Bəzən onu sevən bir insanın varlığı həmin gücü oyadır.
Bir kişi güclüdürsə, bəlkə də onun ruhunda həqiqətən bir qadın sevdası var. O sevda bəzən ana sevgisidir, bəzən həyat yoldaşının sədaqətidir, bəzən bir qadının xatirəsidir, bəzən isə heç vaxt dilə gətirilməyən, amma insanın bütün ömrü boyu qəlbində daşıdığı duyğudur.
Əslində insanı yaşadan da, çətinliklərə qarşı mübarizəyə ruhlandıran da, sabaha inam verən də məhz belə duyğulardır. Həyatın sərt üzünə qarşı insanın əlində qalan ən böyük mənəvi silah sevgidir.
Bu fikir bir cümləyə sığan böyük bir həqiqəti xatırladır: insanın görünən gücü ilə görünməyən sevgisi arasında dərin bir bağ var. Kişi dünyaya qarşı nə qədər möhkəm dayansa da, onun ruhunda bir qadının sevgisi, duası, xatirəsi və ya ona olan inamı varsa, həmin gücün arxasında bir ürəyin döyüntüsü də var.
Çünki bəzən bir kişinin bütün dünyaya qarşı dayanmasına səbəb olan, onun arxasında dayanan bir qadının səssiz sevgisidir.
Və bəzən bir qadının “sən bacararsan” deməsi, bir kişinin həyatında eşitdiyi ən böyük güc sözüdür.
Sevgi görünmür, amma insanı dəyişir. Əllə tutulmur, amma insanı ayaqda saxlayır. Səsi yoxdur, amma ən çətin anlarda içimizdə danışır. Bəlkə də məhz buna görə dünyanın bütün güclü kişilərinin arxasında görünən və ya görünməyən bir sevgi hekayəsi dayanır.
İnsan özünü dünyaya sübut edə bilər. Amma onu sevən bir qadının qəlbində öz yerini qorumaq daha böyük məsuliyyətdir. Çünki həyatın sonunda insanın qazandığı vəzifələrdən, titullardan, var-dövlətdən daha çox xatırlanan onun kimə necə münasibət göstərməsi, kimin həyatına necə toxunması və kim tərəfindən sevildiyidir.
Bir kişi güclüdürsə, onun ruhunda bir qadın sevdası var...
Bu sevda onun yoluna işıq salır, onu çətinliklər qarşısında möhkəmləndirir, həyatın ağır günlərində ayaqda saxlayır. Bəzən həmin sevdanın adı çəkilmir, amma onun izi kişinin davranışlarında, baxışlarında və həyatına münasibətində görünür.
Ən gözəl sevgi də elə budur — insanı özündən daha yaxşı bir insana çevirən, onu ucaldan, ona mənəvi güc verən və illər keçsə belə ruhunda yaşayan sevgi.
Məhz belə bir həqiqətin poetik ifadəsidir: gücün kökündə sevgi varsa, insanın ürəyi heç vaxt tamamilə tək qalmır.
P.S. Mən yaradıcı insan olduğuma görə yanaşma tərzim də bir başqadır. Hər insanın varlığına, onun fəaliyyətinə yaradıcılıq fəlsəfəsi, poetik düşüncələrlə yanaşıram. Mehriban xanım mən deyərdim ki, Azərbaycan xalqının incisidir, mirvarisidir. Mehriban xanımı mən əsl türk xatununa bənzədirəm.
Mehriban xanım Azərbaycanın tarixi obrazıdır, böyük qadın obrazı...

Xuraman Muradova
“VİP Milan” Hospitalın rəhbəri,
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin vəTürkiyə Yazarlar Birliyinin üzvü,
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvüdür.
Əlişir Nəvai adına Özbəkistan Dövlət Universitetinin fəxri professoru,
Türk Dünyası Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının fəxri professoru və
Vektor Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının fəxriprofessoru