ARHD.AZ İnformasiya Agentliyinin rəhbəri, beynəlxalq hüquq eksperti, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru İsmayıl Zalovun rəsmi hüquqi bəyanatı

Müasir informasiya cəmiyyətində “jurnalist” statusu təsadüfi və ya özbaşına mənimsənilən anlayış deyil. Bu status Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu, habelə beynəlxalq hüququn müvafiq normaları ilə tənzimlənən, xüsusi hüquq və vəzifələr kompleksi yaradan ictimai məsuliyyət institutudur. Jurnalistika fəaliyyəti hüquqi baxımdan ictimai etimad üzərində formalaşan, yüksək peşə etikası, obyektivlik, qanunçuluq və dövlət maraqlarına hörmət prinsiplərinə əsaslanan ictimai funksiyadır.

Təəssüflə qeyd olunmalıdır ki, hazırda informasiya məkanında bir sıra şəxslər jurnalist statusundan sui-istifadə edərək, bu hüquqi institutu şəxsi maraqlarının təmin edilməsi məqsədilə istismar edir, özlərini “müstəqil” və ya “demokratik jurnalist” kimi təqdim etməklə faktiki olaraq dələduzluq, şantaj, hədə-qorxu və qanunsuz informasiya yayımı ilə məşğul olurlar. Bu cür fəaliyyət Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən hüquq pozuntusu olmaqla yanaşı, ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə görə dövlətçilik maraqlarına birbaşa zərər vuran əməllər kateqoriyasına daxildir.

ARHD.AZ İnformasiya Agentliyinin rəhbəri, beynəlxalq hüquq eksperti və hüquq üzrə fəlsəfə doktoru olaraq qətiyyətlə bildirirəm ki, jurnalist adı altında qanunsuz fəaliyyət göstərən, vətəndaşlıq borcunu yerinə yetirməyən, dövlətin suverenliyinə, ictimai-siyasi sabitliyə və hüquqi nizamına qarşı yönəlmiş informasiya manipulyasiyaları aparan şəxslər jurnalist statusuna hüquqi və mənəvi baxımdan malik ola bilməzlər. Bu şəxslər bilərəkdən yalan məlumat yaymaqla, ictimai rəyə qanunsuz təsir göstərməklə, dövlət institutlarının nüfuzunu sarsıtmağa yönəlmiş sistemli fəaliyyət həyata keçirirlər ki, bu da hüquqi baxımdan dezinformasiya, ictimai rəyin manipulyasiyası və informasiya təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirilməlidir.

Xüsusi olaraq vurğulayıram ki, saxta jurnalistlik fəaliyyəti ilə məşğul olan bəzi şəxslər artıq Azərbaycan Respublikasının hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən müəyyən edilmiş, barələrində inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq olunmuşdur. Lakin inzibati məsuliyyət tədbirlərinin tətbiq edilməsinə baxmayaraq, həmin şəxslər qanunsuz fəaliyyətlərini davam etdirir, qanunun aliliyinə, dövlətin legitim tələblərinə və hüquq-mühafizə orqanlarının qərarlarına açıq etinasızlıq nümayiş etdirirlər. Bu hal artıq sadə inzibati xətadan çıxaraq, təkrar və davamlı xarakter daşıyan, ictimai təhlükə yaradan hüquq pozuntusu kimi qiymətləndirilməlidir.

Özlərini “söz azadlığı” və “demokratik media” anlayışları ilə pərdələyən bu şəxslərin fəaliyyəti nə Konstitusiyanın 47-ci maddəsində təsbit olunmuş söz azadlığı hüququnun, nə də beynəlxalq hüququn müvafiq normalarının müdafiəsi sayıla bilər. Söz azadlığı hüququ heç bir halda şantaj, təzyiq, qanunsuz tələblər irəli sürmək, dövlət institutlarını qaralamaq və ya şəxsi maraqları təmin etmək üçün alətə çevrilə bilməz. Hüquqi dövlətdə azadlıqlar məsuliyyətlə və qanun çərçivəsində həyata keçirilir.

Beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis kimi bəyan edirəm ki, Azərbaycan Respublikasının daxili qanunvericiliyi, habelə beynəlxalq hüququn qəbul edilmiş prinsipləri və normaları təkrar və məqsədli şəkildə qanunsuz fəaliyyət göstərən, ictimai təhlükə yaradan şəxslər barəsində daha sərt hüquqi tədbirlərin tətbiqini tam şəkildə legitim hesab edir. Belə hallarda inzibati cərimələr hüquqi nəticə doğurmur və effektiv mexanizm hesab edilə bilməz. Qanunvericiliyin tələblərini sistemli şəkildə pozan, cəmiyyətə və dövlətçiliyə real zərər vuran şəxslər barəsində cinayət-hüquqi məsuliyyət tədbirlərinin, o cümlədən azadlıqdan məhrumetmənin tətbiqi hüququn aliliyinin təmin edilməsi baxımından zəruridir. Bu, söz azadlığının məhdudlaşdırılması deyil, hüquqdan sui-istifadənin qarşısının alınmasıdır.

Sonda bir daha açıq və qəti şəkildə bəyan edirəm:

Dələduzluq hüquqi baxımdan jurnalistika fəaliyyəti hesab edilə bilməz.

Saxta jurnalist demokratiyanın subyekti deyil, hüquqi nizamın pozucusudur.

Həqiqi jurnalist dövlətin və cəmiyyətin hüquqi vicdanıdır, saxta jurnalist isə qanun qarşısında cavab verməli olan hüquq pozucusudur.

Azərbaycan Respublikası güclü və institusional hüquq sisteminə malik dövlətdir və hüquqi nihilizm nümayiş etdirən bu cür şəxslərin gec-tez hüquqi məsuliyyətə cəlb olunması qaçılmazdır. ARHD.AZ İnformasiya Agentliyi olaraq, İsmayıl Zalovun rəhbərliyi altında, peşəkar jurnalistikanın, hüququn aliliyinin və dövlət maraqlarının müdafiəsi istiqamətində prinsipial və ardıcıl mövqeyimizi bundan sonra da davam etdirəcəyik.