20 Yanvar faciəsi – Ulu Öndərin qəti mövqeyi və Müzəffər Liderin davam etdirdiyi azadlıq yolu

Məlahət İbrahimqızı

Milli Məclisin deputatı

Azərbaycan xalqının XX əsrdə yaşadığı ən faciəli, eyni zamanda ən şərəfli hadisələrdən biri 20 Yanvar faciəsidir. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet imperiyasının öz dağılmaqda olan hakimiyyətini qorumaq üçün Bakıda və ölkənin bir sıra bölgələrində törətdiyi hərbi təcavüz nəticəsində yüzlərlə günahsız insan qətlə yetirildi. Bu qanlı hadisə Azərbaycan tarixində təkcə matəm günü deyil, həm də milli azadlıq mübarizəsinin, dövlətçilik iradəsinin və müstəqillik yolunun başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

1980-ci illərin sonlarında SSRİ-də baş verən siyasi böhran milli respublikalarda azadlıq və suverenlik arzularını gücləndirmişdi. Azərbaycanda isə bu proseslər Ermənistanın Dağlıq Qarabağa dair əsassız ərazi iddiaları, azərbaycanlıların öz doğma torpaqlarından zorla qovulması və mərkəzi hakimiyyətin ədalətsiz mövqeyi fonunda daha da kəskinləşmişdi. Xalq küçələrə çıxaraq sülh yolu ilə öz haqqını, təhlükəsizliyini və müstəqil yaşamaq hüququnu tələb edirdi. Lakin sovet rəhbərliyi bu haqlı tələbləri eşitmək əvəzinə, zorakılıq yolunu seçdi.

1990-cı il yanvarın 19-u axşam saatlarında Bakıda informasiya blokadası yaradıldı, televiziya və radio yayımı dayandırıldı. Fövqəladə vəziyyət elan edilmədən, gecə saatlarında sovet ordusunun ağır texnikası şəhərə yeridildi. Tanklar və zirehli maşınlar dinc əhalinin üzərinə sürüldü, silahsız insanlara atəş açıldı. Qadınlar, uşaqlar, yaşlılar, hətta yaralılara kömək edən təcili tibbi yardım işçiləri belə gülləbaran edildi. Rəsmi məlumatlara görə, 20 Yanvar hadisələri zamanı 130-dan çox insan şəhid oldu, yüzlərlə insan yaralandı. Bu, açıq-aşkar insanlığa qarşı törədilmiş ağır cinayət idi.

Lakin bu faciə Azərbaycan xalqının iradəsini sındıra bilmədi. Əksinə, 20 Yanvar xalqın milli ruhunu daha da gücləndirdi, azadlıq uğrunda mübarizəni geri dönməz mərhələyə keçirdi. Şəhidlərin dəfni zamanı Bakının küçələrinə axışan yüz minlərlə insan sovet imperiyasına qarşı öz etirazını, milli birliyini və həmrəyliyini nümayiş etdirdi. Bu, qorxu səddinin dağıldığını və xalqın artıq azadlıq yolunu seçdiyini göstərirdi.

20 Yanvar faciəsinə ilk qəti və cəsarətli siyasi qiyməti Ulu Öndər Heydər Əliyev verdi. Həmin dövrdə Moskvada yaşayan Heydər Əliyev yanvarın 21-də Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək sovet rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi bu qanlı cinayəti açıq şəkildə pislədi. O, bu hadisəni Azərbaycan xalqına qarşı yönəlmiş ağır cinayət adlandıraraq, öz xalqı ilə həmrəy olduğunu bütün dünyaya bəyan etdi. Bu çıxış o dövr üçün misilsiz cəsarət nümunəsi idi və xalqın haqq səsinin beynəlxalq aləmə çatdırılmasında mühüm rol oynadı.

Müstəqillik əldə edildikdən sonra Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi və hüquqi qiymət verildi. 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 20 Yanvar faciəsini sovet rejiminin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi hərbi təcavüz və cinayət kimi tanıdı. Şəhidlərin xatirəsi əbədiləşdirildi, ailələrinə dövlət qayğısı göstərildi, 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu. Bu, tarixi ədalətin bərpası idi.

Bu gün Ulu Öndərin siyasi kursunu uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyev də 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsinə daim xüsusi ehtiramla yanaşır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan güclü, müstəqil və söz sahibi olan dövlətə çevrilib. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulayıb ki, 20 Yanvar şəhidlərinin qanı yerdə qalmayıb və onların arzusu olan müstəqil Azərbaycan bu gün reallıqdır. Şəhid ailələrinə və qazilərə göstərilən yüksək diqqət və qayğı da məhz bu tarixi yaddaşın və mənəvi borcun təzahürüdür.

Bu gün Şəhidlər xiyabanı yalnız bir məzarlıq deyil, Azərbaycan xalqının azadlıq ruhunun, milli ləyaqətinin rəmzidir. Hər il yanvarın 20-də Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Şəhidlər xiyabanını ziyarət etməsi, şəhidlərin məzarları önünə əklil qoyması dövlətin və xalqın bu müqəddəs xatirəyə sədaqətinin bariz nümunəsidir.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycanın müstəqillik yolunda həlledici mərhələ oldu. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası məhz bu qanlı hadisədən sonra formalaşan milli iradənin nəticəsi idi. Sonrakı illərdə ölkəmizin keçdiyi inkişaf yolu, sabitlik və güclü dövlət quruculuğu 20 Yanvar şəhidlərinin arzusunun gerçəkləşdiyini göstərir.

Xüsusilə Prezident İlham Əliyevin Ali Baş Komandanlığı ilə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər sübut etdi ki, Azərbaycan xalqı öz azadlığını və ərazi bütövlüyünü qorumağa qadirdir. Bu Qələbənin mənəvi təməlində də 20 Yanvar şəhidlərinin azadlıq uğrunda canından keçən ruhu dayanır.

20 Yanvar həm hüzn, həm də qürur günüdür. Bu tarix bizə azadlığın hansı ağır bədəllə əldə edildiyini xatırladır və milli birliyimizin nə qədər güclü olduğunu göstərir. Azərbaycan xalqı Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik yoluna və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə olunan uğurlara söykənərək əminliklə irəliləyir. 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi isə xalqımızın qəlbində və tariximizin yaddaşında əbədi yaşayacaq.