Taleh Məmmədov: Ulu Öndər Heydər Əliyevin 20 Yanvara verdiyi tarixi-siyasi qiymət. Milli qürurun və dövlətçilik düşüncəsinin təcəssümü

Taleh Məmmədov

“Shirvan Operating Company Ltd” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı 

Filialı Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri.

20 Yanvar 1990-cı il Azərbaycan xalqının yaddaşına qanla yazılmış, eyni zamanda milli azadlıq və müstəqillik iradəsinin sarsılmazlığını nümayiş etdirən ən faciəli və şərəfli tarixlərdən biridir. Həmin gecə sovet imperiyasının hərbi-siyasi rəhbərliyi tərəfindən Bakıda və Azərbaycanın bir sıra bölgələrində dinc əhaliyə qarşı törədilən qanlı qırğın təkcə insanlığa qarşı cinayət deyil, həm də azərbaycanlıların azadlıq istəyinə qarşı yönəlmiş qəddar bir akt idi. Məhz belə bir ağır və taleyüklü məqamda Ulu Öndər Heydər Əliyevin göstərdiyi qətiyyətli mövqe, verdiyi tarixi-siyasi qiymət 20 Yanvar faciəsinin mahiyyətinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında və bu hadisənin milli yaddaşda düzgün dəyərləndirilməsində həlledici rol oynadı.

20 Yanvar hadisələri baş verərkən Heydər Əliyev artıq sovet rəhbərliyindən uzaqlaşdırılmış, siyasi təzyiqlərə məruz qalmışdı. Lakin buna baxmayaraq, o, öz xalqının taleyinə biganə qalmadı. 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Heydər Əliyevin Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyinə gələrək verdiyi bəyanat cəsarətin, siyasi iradənin və milli məsuliyyətin bariz nümunəsi idi. O, SSRİ rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham edərək bildirdi ki, Bakıda törədilən qırğın konstitusiyaya, hüquqa və insanlığa ziddir. Bu çıxış sovet totalitar rejimi şəraitində böyük risklər bahasına atılmış tarixi addım idi. 

Heydər Əliyevin həmin bəyanatı 20 Yanvar faciəsinə verilən ilk obyektiv və prinsipial siyasi qiymət kimi tarixə düşdü. O, bu hadisəni Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş hərbi-siyasi cinayət adlandırdı və günahkarların cəzalandırılmasının vacibliyini vurğuladı. Ulu Öndər üçün bu məsələ təkcə emosional reaksiya deyildi; bu, milli ləyaqətin, xalqın haqq səsinin müdafiəsi idi. Məhz bu mövqe sonrakı illərdə 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi-siyasi baxımdan qiymətləndirilməsi üçün möhkəm təməl yaratdı.

Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra, xüsusilə Heydər Əliyevin 1993-cü ildə xalqın tələbi ilə yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra 20 Yanvar faciəsinə dövlət səviyyəsində əsl hüquqi-siyasi qiymət verildi. Ulu Öndərin təşəbbüsü ilə Milli Məclisdə 20 Yanvar hadisələri müzakirə olundu və bu faciə sovet rejiminin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi cinayət kimi rəsmən tanındı. Şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, onların ailələrinə dövlət qayğısının göstərilməsi məhz Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasətin tərkib hissəsi oldu.

Heydər Əliyevin 20 Yanvara verdiyi tarixi-siyasi qiymətin əsas mahiyyəti ondan ibarət idi ki, o, bu faciəni eyni zamanda milli azadlıq hərəkatının dönüş nöqtəsi kimi dəyərləndirirdi. Ulu Öndər dəfələrlə qeyd edirdi ki, 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan xalqının müstəqillik iradəsini sındırmadı, əksinə, bu iradəni daha da möhkəmləndirdi. Qanlı yanvar gecəsi xalqın qorxudulması məqsədi daşısa da, nəticə etibarilə azərbaycanlıların azad yaşamaq əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Ulu Öndər Heydər Əliyev 20 Yanvar şəhidlərini Azərbaycan müstəqilliyinin ilk qurbanları kimi qiymətləndirirdi. Onun fikrincə, bu insanlar yalnız həmin gecə həyatlarını itirməmiş, eyni zamanda gələcək müstəqil dövlətin təməlini öz qanları ilə möhürləmişdilər. Bu baxış bucağı 20 Yanvar hadisələrinin təkcə faciə yox, həm də qəhrəmanlıq salnaməsi kimi dəyərləndirilməsinə imkan yaratdı. Məhz buna görə də 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü olmaqla yanaşı, milli qürur və birlik gününə çevrildi.

Bu siyasi xətt bu gün Ulu Öndərin layiqli davamçısı, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə çıxışlarında 20 Yanvar faciəsini Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş ağır cinayət kimi qiymətləndirib, bu hadisənin heç vaxt unudulmayacağını və unudulmasına imkan verilməyəcəyini vurğulayıb. Dövlət başçısı 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsinin daim uca tutulmasını, onların ailələrinə və yaxınlarına yüksək diqqət və qayğı göstərilməsini dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edib. 

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Şəhidlər xiyabanı təkcə matəm məkanı deyil, həm də milli ruhun, vətənpərvərliyin və azadlıq ideallarının rəmzinə çevrilib. Hər il minlərlə insanın 20 Yanvar günü Şəhidlər xiyabanını ziyarət etməsi, gənc nəslin bu faciə barədə dərindən məlumatlandırılması məhz Heydər Əliyev siyasi irsinin Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl və prinsipial şəkildə yaşadıldığının göstəricisidir.

20 Yanvar hadisələrinə verilən bu tarixi-siyasi qiymət 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfərlə də mənəvi baxımdan tamamlandı. Çünki Ulu Öndərin əsas ideyası ondan ibarət idi ki, Azərbaycan müstəqil və güclü dövlət kimi tarix səhnəsində öz layiqli yerini tutmalıdır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə edilən tarixi Qələbə sübut etdi ki, 20 Yanvar şəhidlərinin qanı yerdə qalmadı, onların arzuları gerçəyə çevrildi.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin 20 Yanvara verdiyi tarixi-siyasi qiymət Azərbaycan xalqının milli yaddaşını formalaşdıran, müstəqil dövlətçilik düşüncəsini möhkəmləndirən fundamental bir mövqedir. Bu qiymət yalnız keçmişə baxış deyil, həm də gələcəyə ünvanlanan strateji mesajdır: azadlıq, müstəqillik və dövlətçilik idealları heç vaxt unudulmamalı və qorunmalıdır. Bu müqəddəs xətt bu gün Prezident cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və Azərbaycan dövləti məhz bu ideoloji təməl üzərində daha da güclənərək irəliləyir.

Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin!