Damarlarında alicənablıq qanı axan ziyalı...

Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru, akademik, ictimai xadim Arif Paşayev portreti

Azərbaycan elminin inkişaf tarixində öz dəst-xətti, yüksək intellekti və misilsiz xidmətləri ilə seçilən görkəmli şəxsiyyətlərdən biri də Arif Paşayevdir. O, təkcə ölkəmizdə deyil, beynəlxalq elmi mühitdə də nüfuz qazanan, Azərbaycan elmini dünya miqyasında tanıdan böyük alimlərdən biri kimi qəbul olunur. Akademik, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, əməkdar elm xadimi, pedaqoq və Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru kimi uzun illər ərzində göstərdiyi fəaliyyət onu Azərbaycanın elm salnaməsində xüsusi mövqeyə yüksəltmişdir.

Arif Paşayev ömrünü elmə, təhsilə və gənc nəslin yetişdirilməsinə həsr edən ziyalı şəxsiyyətlərdəndir. O, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki kimi ölkənin elmi potensialının gücləndirilməsində mühüm rol oynamış, xüsusilə fizika və texniki elmlər sahəsində dəyərli tədqiqatları ilə böyük uğurlar əldə etmişdir. Onun elmi fəaliyyəti təkcə nəzəriyyə ilə məhdudlaşmamış, eyni zamanda tətbiqi elmin inkişafına da mühüm töhfələr vermişdir.

Azərbaycanın müasir inkişafında elm və təhsilin rolu danılmazdır. Bu inkişaf yolunda dövlətin elm adamlarına göstərdiyi diqqət və qayğı sayəsində ölkəmizdə güclü elmi məktəblər formalaşmışdır. Məhz belə şəxsiyyətlərdən biri olan Arif Paşayev öz fəaliyyəti ilə Azərbaycan elminin yüksəlişinə xidmət etmiş, minlərlə tələbə və gənc alim üçün örnək olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında yetişən mütəxəssislər bu gün ölkəmizin müxtəlif sahələrində uğurla fəaliyyət göstərirlər.

Alimin həyat yolu zəhmət, məsuliyyət və yüksək peşəkarlıq nümunəsidir. O, elmi fəaliyyətə başladığı ilk gündən daim yeniliklərə can atmış, müasir texnologiyaların tətbiqi və elmi tədqiqatların genişləndirilməsi istiqamətində yorulmadan çalışmışdır. Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru kimi apardığı fundamental araşdırmalar beynəlxalq elmi ictimaiyyət tərəfindən də maraqla qarşılanmışdır. Elmi məqalələri, monoqrafiyaları və araşdırmaları bir çox ölkələrdə istinad edilən mühüm mənbələr sırasındadır.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki olmaq böyük məsuliyyət tələb edir. Arif Paşayev bu məsuliyyəti daim ləyaqətlə daşımış, elmin inkişafı naminə öz bilik və təcrübəsini əsirgəməmişdir. O, Azərbaycan elmi məktəbinin formalaşmasında mühüm xidmətlər göstərərək, gənclərin elmə marağının artırılması istiqamətində də mühüm təşəbbüslərlə çıxış etmişdir.

Onun həyatında pedaqoji fəaliyyət də xüsusi yer tutur. Uzun illər ərzində müəllim və rektor kimi çalışan Arif Paşayev minlərlə tələbənin elmə yiyələnməsində mühüm rol oynamışdır. O, tələbələrinə yalnız elmi bilik deyil, həm də vətənpərvərlik, dövlətçilik və yüksək mənəvi dəyərlər aşılayan ziyalı kimi tanınır. Müəllimlik sənətinə böyük sevgi ilə yanaşan alim hər zaman gənclərin inkişafını diqqət mərkəzində saxlamışdır.

Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru kimi fəaliyyəti də xüsusi qeyd olunmalıdır. Onun rəhbərliyi dövründə akademiyada tədris sistemi daha da müasirləşdirilmiş, beynəlxalq əməkdaşlıqlar genişləndirilmiş və yeni texnologiyaların tətbiqinə xüsusi önəm verilmişdir. Bu gün Milli Aviasiya Akademiyası regionun nüfuzlu ali təhsil ocaqlarından biri hesab olunursa, burada Arif Paşayevun xidmətləri danılmazdır.

Aviasiya sahəsi yüksək dəqiqlik, peşəkarlıq və güclü elmi baza tələb edən strateji istiqamətlərdən biridir. Akademik Arif Paşayev bu sahənin inkişafına xüsusi diqqət ayıraraq Azərbaycan aviasiyasının beynəlxalq standartlara uyğun formalaşmasına töhfə vermişdir. Onun təşəbbüsü ilə akademiyada müasir laboratoriyalar yaradılmış, xarici ölkələrlə elmi əlaqələr gücləndirilmiş və yüksəkixtisaslı kadr hazırlığı daha da təkmilləşdirilmişdir.

Görkəmli alim həm də dövlətə və dövlətçiliyə sədaqəti ilə seçilən ziyalı şəxsiyyətlərdəndir. O, hər zaman Azərbaycanın milli maraqlarını üstün tutmuş, ölkənin inkişafına xidmət edən layihələrdə fəal iştirak etmişdir. Azərbaycanın elm və təhsil sahəsində əldə etdiyi uğurların təməlində belə ziyalıların zəhməti dayanır.

Kökdən gələn zadəganlıq - Arif Paşayevin mənəvi portreti

Azərbaycan xalqı tarix boyu elmə, ziyalılığa, mənəviyyata və yüksək insani keyfiyyətlərə malik şəxsiyyətlərə xüsusi ehtiram göstərmişdir. Çünki bu xalqın yaddaşında hər zaman millətini düşünən, dövlətinə sədaqətlə xidmət edən, öz biliyi və ağlı ilə insanlara yol göstərən ziyalıların adı yaşayır. Belə şəxsiyyətlər zaman keçdikcə təkcə bir insan deyil, bütöv bir məktəbə, örnəyə çevrilirlər. Məhz belə ziyalılardan biri də Azərbaycan elminin görkəmli nümayəndəsi, akademik, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, pedaqoq, böyük alim və el ağsaqqalı Arif Paşayevdir.

Onun adı çəkiləndə insanın gözləri önündə yalnız alim obrazı canlanmır. Çünki Arif Paşayev həm də yüksək mədəniyyətin, dərin zəkanın, nəcib davranışın, ailə dəyərlərinin və kökdən gələn zadəganlığın daşıyıcısıdır. Bu gün Azərbaycanda onu tanıyan hər kəs akademiki ilk növbədə böyük insan, ağır təbiətli ziyalı, sadə və xeyirxah şəxsiyyət kimi xarakterizə edir.

"Kökdən gələn zadəganlıq" ifadəsi hər insana aid edilmir. Çünki zadəganlıq yalnız vəzifə, imkan və ya nüfuz demək deyil. Əsl zadəganlıq insanın mənəviyyatında, davranışında, sözündə və əməllərində görünür. Arif Paşayevin bütün həyat yolu məhz bu ali keyfiyyətlərin təcəssümüdür. Onun simasında Azərbaycan ziyalısının klassik obrazını görmək mümkündür səbirli, təmkinli, düşüncəli və dövlətinə bağlı bir ziyalı obrazını.

Azərbaycan elmi tarixində böyük iz qoymuş şəxsiyyətlərin sırasında Arif Paşayevin xüsusi yeri vardır. O, ömrünü elmə və təhsilə həsr etmiş alimlərdəndir. Uzun illər ərzində apardığı fundamental tədqiqatlar, yetişdirdiyi yüzlərlə tələbə və elmi fəaliyyəti onun Azərbaycan elminə verdiyi böyük töhfələrin yalnız bir hissəsidir. Lakin onu fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri də qazandığı bütün uğurlara baxmayaraq sadəliyini və insanlığını qoruyub saxlamasıdır. Əslində insanın böyüklüyü onun tutduğu vəzifə ilə deyil, toxunduğu talelərlə ölçülür. Arif Paşayev bu baxımdan təkcə alim deyil, həm də insanların qəlbində iz qoyan ziyalıdır. Onun haqqında danışanlar hər zaman səmimiyyətini, təvazökarlığını və yüksək insani münasibətini xüsusi qeyd edirlər. Çünki böyük insan olmaq üçün ilk növbədə böyük ürəyə sahib olmaq lazımdır.

Azərbaycanın elm və təhsil sahəsində qazandığı uğurların arxasında dayanan əsas amillərdən biri güclü ziyalı təbəqəsinin formalaşmasıdır. Bu ziyalı nəslinin yetişməsində Arif Paşayev kimi alimlərin rolu əvəzsizdir. O, uzun illər pedaqoji fəaliyyət göstərərək gənclərin elmə marağının artırılmasına çalışmış, ölkənin gələcək inkişafı üçün peşəkar kadrların hazırlanmasına mühüm töhfələr vermişdir.

Onun rəhbərlik etdiyi Milli Aviasiya Akademiyası bu gün regionun ən nüfuzlu ali təhsil müəssisələrindən biri hesab olunur. Akademiyanın müasir standartlara uyğunlaşdırılması, beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi və texnoloji inkişafı məhz akademikin uzaqgörən siyasətinin nəticəsidir. O, hər zaman təhsildə keyfiyyətin artırılmasını prioritet hesab etmiş və bu istiqamətdə yorulmadan çalışmışdır.

Aviasiya elə bir sahədir ki, burada məsuliyyət, dəqiqlik və yüksək intellekt əsas şərtlərdir. Arif Paşayev bu sahənin inkişafına verdiyi töhfələrlə Azərbaycanın aviasiya tarixində silinməz iz qoymüşdur. Onun rəhbərliyi ilə yetişən mütəxəssislər bu gün ölkənin müxtəlif strateji sahələrində uğurla fəaliyyət göstərirlər.

Lakin böyük alim olmaqla yanaşı, Arif Paşayev həm də milli-mənəvi dəyərlərə sadiq ailə başçısıdır. Azərbaycan cəmiyyətində nümunəvi ailə modeli hər zaman yüksək qiymətləndirilib. Bu baxımdan Paşayevlər ailəsi ölkəmizin ən nüfuzlu ziyalı ailələrindən biri kimi tanınır. Bu ailənin hər bir üzvü Azərbaycan dövlətçiliyinə, milli mədəniyyətə və humanizm dəyərlərinə xidmət edən şəxsiyyətlərdir.

Xüsusilə Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın fəaliyyəti dünya miqyasında yüksək qiymətləndirilir. Humanitar layihələr, mədəniyyətin qorunması, sosial proqramlar və xeyriyyəçilik fəaliyyəti onun yüksək mənəvi dəyərlərə sahib şəxsiyyət olduğunu göstərir. Şübhəsiz ki, belə bir ailə mühitinin formalaşmasında Arif Paşayevin rolu böyükdür.

Bir insanın böyüklüyü bəzən onun susqunluğunda görünür. Arif Paşayev məhz belə insanlardandır. O, heç zaman özünü ön plana çıxarmağa çalışmayan, gördüyü işlərlə danışan ziyalıdır. Onun sakit və təmkinli xarakteri, düşünülmüş çıxışları və mədəni davranışı Azərbaycan ziyalısının ən gözəl xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir.

Bu gün cəmiyyətimizdə ziyalı anlayışına böyük ehtiyac var. Çünki ziyalı yalnız savadlı insan deyil, həm də milli düşüncəyə, mənəvi dəyərlərə və vətəndaş məsuliyyətinə sahib şəxsiyyətdir. Arif Paşayev bu anlayışın canlı nümunəsidir. O, öz fəaliyyəti ilə gənclərə göstərir ki, insan hansı zirvəyə yüksəlirsə yüksəlsin, sadəliyini və insanlığını itirməməlidir.

Azərbaycan xalqı hər zaman öz alimlərinə, ziyalılarına böyük hörmət bəsləyib. Çünki bu xalq yaxşı bilir ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadiyyatla ölçülmür. Dövlətin gücü onun elmində, mədəniyyətində və ziyalı potensialında da əks olunur. Arif Paşayev kimi alimlər isə bu mənəvi sərvətin ən dəyərli nümayəndələrindəndir.

Akademikin həyat yolu həm də zəhmətkeşliyin nümunəsidir. Böyük uğurlar heç zaman təsadüfən əldə olunmur. İllərlə aparılan gərgin elmi fəaliyyət, araşdırmalar, tələbələrlə iş və yüksək məsuliyyət onun bugünkü nüfuzunu formalaşdırmışdır. O, bütün fəaliyyəti boyu elmin inkişafına xidmət etmiş və Azərbaycan adını beynəlxalq elmi aləmdə layiqincə təmsil etmişdir. Onun haqqında danışarkən bir məqam xüsusi vurğulanmalıdır - Arif Paşayev hər zaman dövlətinə bağlı insan olmuşdur. O, Azərbaycanın inkişafını öz şəxsi uğurundan üstün tutan ziyalılardandır. Bu xüsusiyyət isə onu xalqın gözündə daha da ucaldır.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan sürətlə inkişaf edir, elm və təhsil sahəsində mühüm islahatlar həyata keçirilir. Bu inkişaf prosesində ölkənin ziyalı potensialı xüsusi rol oynayır. Məhz belə bir dövrdə Arif Paşayev kimi alimlərin fəaliyyəti daha böyük əhəmiyyət kəsb edir.

O, yalnız auditoriyalarda dərs deyən müəllim olmayıb. O, həyat dərsi verən ziyalıdır. İnsanlara dürüstlük, zəhmət, məsuliyyət və vətən sevgisi aşılayan böyük şəxsiyyətdir. Onun həyat yolu gənclərə örnəkdir. Çünki bu yolda həm elm var, həm ləyaqət, həm də mənəviyyat. "Kökdən gələn zadəganlıq" ifadəsi məhz belə insanlar üçün yaranıb. Çünki əsl zadəganlıq insanın ruhunda yaşayır. Arif Paşayevin davranışında, insanlarla münasibətində, həyata baxışında bu zadəganlığı görmək mümkündür. O, sahib olduğu böyük nüfuza baxmayaraq hər zaman sadə və əlçatan insan kimi qalmışdır.

Onun adı Azərbaycan elmi ilə yanaşı, yüksək mədəniyyət və ziyalılıq anlayışı ilə də assosiasiya olunur. Bu isə təsadüfi deyil. Çünki Arif Paşayev ömrü boyu yalnız elm adamı deyil, həm də mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı olmuşdur.

Bu gün onun həyat yolu barədə danışmaq həm də Azərbaycan ziyalısının missiyasından danışmaq deməkdir. Çünki belə insanlar bir xalqın mənəvi dayağıdır. Onlar cəmiyyətə yol göstərən işıqdır. Elə buna görə də xalq öz böyük alimlərini daìm hörmətlə xatırlayır.

Arif Paşayev təkcə görkəmli alim deyil, həm də milli ziyalı düşüncəsinin simvoludur. Onun həyat və fəaliyyət yolu Azərbaycan gəncliyi üçün əsl örnəkdir.

Mehriban Əliyevanın atası olması da onun ailəsində milli-mənəvi dəyərlərin, elmə və ziyalılığa verilən önəmin göstəricisidir. Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük hörmət və rəğbətlə qarşılanan Mehriban Əliyeva humanizmə, milli-mədəni irsin qorunmasına və sosial layihələrə verdiyi töhfələrlə seçilir. Şübhəsiz ki, belə bir ziyalı ailə mühiti ölkəmizin ictimai həyatına mühüm töhfələr vermişdir.

Arif Paşayev həm də sadəliyi, təvazökarlığı və yüksək insani keyfiyyətləri ilə seçilən şəxsiyyətdir. Onu tanıyanlar alim haqqında ilk növbədə onun insanlara səmimi münasibətini, zəhmətkeşliyini və yüksək mədəniyyətini qeyd edirlər. Böyük alim olmaqla yanaşı, o, həm də nümunəvi ziyalı və vətənpərvər insan kimi hörmət qazanmışdır.

Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı adına layiq görülməsi də onun elm sahəsindəki xidmətlərinin dövlət səviyyəsində yüksək qiymətləndirilməsinin göstəricisidir. Bu mükafatlar və fəxri adlar illərlə çəkilən zəhmətin, elmi axtarışların və vətənə xidmətin nəticəsidir. O, qazandığı bütün nailiyyətləri Azərbaycan elminin uğuru hesab etmiş və daim ölkəsinin adını uca tutmağa çalışmışdır.

Bu gün də Arif Paşayevun fəaliyyəti gənc alimlər üçün böyük örnəkdir. Onun həyat yolu göstərir ki, elmə sədaqət, zəhmət və vətən sevgisi insanı böyük zirvələrə yüksəldə bilər. Akademikin elmi və pedaqoji fəaliyyəti gələcək nəsillər üçün dəyərli irs olaraq qalacaqdır.

Azərbaycan elminin inkişaf tarixindən danışarkən Arif Paşayev kimi şəxsiyyətlərin xidmətlərini xüsusi vurğulamaq lazımdır. Çünki belə alimlər təkcə elmi nailiyyətləri ilə deyil, həm də yetişdirdikləri kadrlar, formalaşdırdıqları elmi məktəblər və milli düşüncəyə verdikləri töhfələrlə tarixdə iz qoyurlar.

Bu gün Azərbaycan müstəqil dövlət kimi inkişaf etdikcə elm və təhsil sahəsində də böyük uğurlar qazanır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətində elm adamlarına göstərilən diqqət ölkəmizin gələcəyinə hesablanmış mühüm addımlardandır. Belə bir inkişaf yolunda Arif Paşayev kimi alimlərin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Arif Paşayev Azərbaycan elminin parlaq simalarından biri, yüksək mənəviyyata malik böyük ziyalı və dəyərli pedaqoqdur. Onun Azərbaycan elminə, təhsilinə və aviasiya sahəsinə verdiyi töhfələr daim yüksək qiymətləndiriləcəkdir. Bu böyük alim öz zəngin fəaliyyəti ilə Azərbaycan tarixində və xalqın yaddaşında hörmətlə xatırlanan şəxsiyyətlərdən biri olaraq qalacaqdır.

PS: Arif müəllimin elmi titullarını sadalamaqla bitmir. Görünən dağa nə bələdçi? İnsanın böyüklüyü həyatla, zamanla ömür arasında əlaqə bağlarını tapanda üzə çıxır. Arif MirCəlal oğlu Paşayevin uzun illərə söykənən fəaliyyətində, axtarışlar prosesində, elmi fəaliyyətini, ictimai xadim olaraq, ziyalı olaraq fəaliyyətini irdələdikcə bir nəticəyə gəlmək olur. Ot kökü üstündə bitər... Yaranışını böyük ziyalı və ədibin (MirCəlal Paşayev red.) ailəsində tapan, böyüyən, inkişaf edən bir insan ancaq bu cür nümunə olaraq yaşamalı idi...

Ardı var...

Hürü Hacızadə

Yazıçı-publisist

“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Səfərov

AVMVİB-nin fəxri üzvü

AJB-nin üzvü