Dünyanın vətəndaşı - o, dünyanın dilində danışa bilən nadir insanlardandır - İlham Əliyevə həsr olunur. "Sonsuz intellektin təzahürü" kitabından.

Müasir dünya siyasi, iqtisadi və mədəni baxımdan mürəkkəb və çoxqatlı bir sistemdir. Bu sistemdə öz yerini tapmaq, milli maraqları qorumaqla yanaşı, qlobal proseslərdə söz sahibi olmaq hər dövlət rəhbərinə nəsib olmur. Dünyanın vətəndaşı olmaq isə təkcə müxtəlif ölkələrdə tanınmaq demək deyil. Dünyanın vətəndaşı – dünyanın dilini bilən, onun siyasi ritmini duyan, diplomatik jestlərini anlayan, fərqli mədəniyyətlər arasında körpü yarada bilən şəxsiyyətdir.

Bu mənada İlham Əliyev müasir dövrün elə liderlərindəndir ki, onun fəaliyyəti təkcə bir ölkənin sərhədləri ilə məhdudlaşmır. O, həm regional, həm də qlobal müstəvidə qəbul edilən, mövqeyi nəzərə alınan, beynəlxalq tribunalarda diqqətlə dinlənilən siyasi fiqurdur. Onun çıxışları sadəcə diplomatik nitq deyil – bu çıxışlar siyasi analiz, strateji baxış və milli mövqenin intellektual təqdimatıdır.

Dünyanın dilində danışmaq üçün ilk növbədə dünyanı anlamaq lazımdır. Qloballaşan mühitdə dövlətlərin maraqları tez-tez toqquşur, siyasi platformalar dəyişir, ittifaqlar yenilənir. Belə bir şəraitdə sabit mövqe, prinsipial xətt və çevik diplomatiya xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İlham Əliyevin siyasi kursunda diqqət çəkən əsas cəhət milli maraqlarla qlobal əməkdaşlıq arasında qurulan balansdır. Azərbaycan bir tərəfdən öz müstəqil siyasətini yürüdür, digər tərəfdən isə beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında fəal iştirak edir. Bu, liderin dünyanı yalnız siyasi xəritə kimi deyil, həm də iqtisadi, enerji, təhlükəsizlik və humanitar münasibətlər sistemi kimi görməsinin nəticəsidir.

Onun beynəlxalq forumlardakı çıxışlarında tez-tez ədalət, beynəlxalq hüquq, suverenlik və qarşılıqlı hörmət prinsipləri vurğulanır. Bu isə göstərir ki, o, yalnız milli maraqların müdafiəçisi deyil, həm də qlobal ədalət anlayışının tərəfdarıdır.

Dünyanın dilində danışmaq – bir neçə xarici dili bilməkdən daha artıq məna daşıyır. Bu, beynəlxalq auditoriyanın psixologiyasını anlamaq, arqumenti düzgün qurmaq, faktları dəqiqliklə təqdim etmək və emosional tarazlığı qorumaq bacarığıdır.

İlham Əliyevin müsahibələri və çıxışları analitik məntiqə əsaslanır. O, suallara konkret faktlarla cavab verir, emosional manipulyasiyaya yol vermir, arqumentlərini beynəlxalq hüquqa və real hadisələrə söykəyir. Bu, siyasi intellektin ən yüksək formasıdır – informasiya bolluğu dövründə həqiqəti aydın, sistemli və inandırıcı şəkildə ifadə etmək bacarığı.

“Sonsuz intellektin təzahürü” anlayışı burada təsadüfi deyil. Çünki intellekt yalnız bilik toplamaq deyil, bilikdən düzgün zamanda və düzgün formada istifadə etməkdir. Liderlik məhz bu nöqtədə özünü göstərir.

Müasir dünyada enerji təhlükəsizliyi qlobal siyasətin əsas sütunlarından biridir. Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji layihələri regionun geosiyasi xəritəsini dəyişdirib. Bu layihələr yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi sabitlik və əməkdaşlıq platforması rolunu oynayır.

İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən enerji strategiyası Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyini gücləndirib. Bu strategiya uzunmüddətli planlaşdırma, tərəfdaşlıq prinsipi və qarşılıqlı fayda modelinə əsaslanır. Dünyanın dilində danışmaq – həm də maraqları uzlaşdırmaq, ortaq məxrəc tapmaq deməkdir.

Dünya yalnız siyasət və iqtisadiyyatdan ibarət deyil. Mədəniyyət, humanitar əlaqələr və sivilizasiyalararası dialoq da qlobal münasibətlərin ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycan multikultural dəyərləri ilə seçilən ölkədir və bu siyasət dövlət səviyyəsində dəstəklənir.

İlham Əliyev beynəlxalq humanitar forumlarda, mədəniyyətlərarası dialoq təşəbbüslərində Azərbaycanın tolerantlıq modelini təqdim edir. Bu isə göstərir ki, dünyanın dilində danışmaq – yalnız siyasi terminologiya ilə deyil, həm də mədəni anlayışlarla ünsiyyət qurmaq bacarığıdır.

Qlobal siyasətdə bəzən yumşaqlıq diplomatik zərurət sayılsa da, prinsipiallıq və qətiyyət də liderliyin ayrılmaz hissəsidir. Dövlət maraqlarının müdafiəsi məsələsində ardıcıl və dəyişməz mövqe nümayiş etdirmək siyasi gücün göstəricisidir.

İlham Əliyev-in siyasi fəaliyyətində bu qətiyyət açıq şəkildə görünür. O, beynəlxalq tribunalarda ölkəsinin mövqeyini aydın və kompromissiz şəkildə ifadə edir, eyni zamanda diplomatik etiketi qoruyur. Bu balans – güc və diplomatiya arasında qurulan harmoniya – müasir liderlik modelinin əsas xüsusiyyətlərindəndir.

Azərbaycanın regional təşəbbüslərdə fəallığı, beynəlxalq təşkilatlarda rolu və qlobal forumlara ev sahibliyi etməsi ölkənin artan nüfuzunun göstəricisidir. Bu proseslərin arxasında isə strateji planlaşdırma və uzunmüddətli baxış dayanır.

İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkə təkcə iştirakçı deyil, həm dətəşəbbüskar rolunda çıxış edir. Bu isə artıq regional liderlikdən qlobal platformaya keçidin göstəricisidir.

Hər bir lider zamanın sınağından keçir. Siyasi proseslər dəyişir, çağırışlar yenilənir, yeni risklər yaranır. Bu şəraitdə davamlılıq və sabitlik təmin etmək xüsusi idarəetmə bacarığı tələb edir.

“Sonsuz intellektin təzahürü” ifadəsi bir liderin düşüncə sisteminin dərinliyini, strateji baxışının genişliyini və qərarvermə prosesindəki analitik yanaşmasını əks etdirir. İlham Əliyevin fəaliyyəti göstərir ki, liderlik yalnız mövqe tutmaq deyil, zamanın axarını düzgün istiqamətləndirmək bacarığıdır.

Dünyanın vətəndaşı olmaq milli kimlikdən uzaqlaşmaq deyil. Əksinə, öz milli kimliyini qoruyaraq qlobal sistemdə söz sahibi olmaqdır. Bu, həm diplomatik məharət, həm intellektual zənginlik, həm də siyasi iradə tələb edir.

İlham Əliyevin fəaliyyəti bu anlayışın praktiki nümunəsidir. O, Azərbaycanı beynəlxalq müstəvidə təmsil edərkən həm milli maraqları qoruyur, həm də qlobal əməkdaşlıq üçün açıq mövqe nümayiş etdirir. Onun çıxışları müxtəlif auditoriyalara ünvanlansa da, mahiyyətcə eyni xəttə – ədalətə, suverenliyə və qarşılıqlı hörmətə söykənir.

Dünyanın vətəndaşı – dünyanın dilini bilən, onun qaydalarını anlayan, lakin öz milli maraqlarından geri çəkilməyən liderdir. Bu anlayış müasir siyasi mühitdə nadir keyfiyyətləri birləşdirir: intellekt, diplomatiya, qətiyyət və strateji baxış.

“Sonsuz intellektin təzahürü” kimi təqdim olunan bu obraz yalnız fərdi keyfiyyətlərin deyil, həm də dövlətçilik fəlsəfəsinin ifadəsidir. İlham Əliyev-in siyasi portreti göstərir ki, qlobal səviyyədə qəbul edilən lider olmaq üçün təkcə hakimiyyət səlahiyyəti kifayət deyil – bunun üçün düşüncə dərinliyi, analitik baxış və zamanın ruhunu anlamaq bacarığı lazımdır.

Beləliklə, “dünyanın vətəndaşı” anlayışı bu kontekstdə yalnız poetik metafora deyil, konkret siyasi reallığın ifadəsidir. Dünyanın dilində danışmaq – həm sözlə, həm əməli fəaliyyətlə, həm də strateji qərarlarla öz mövqeyini təsdiqləməkdir. Bu isə müasir dövrdə liderliyin ən ali forması kimi dəyərləndirilə bilər.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu