Düşməni qorxuya salan Azərbaycan Ordusu

Həcər Hüseynova Emin qızı

ADPU, filologiya fakültəsi, Azərbaycan dilçiliyi kafedrası

Azərbaycan, Bakı;

 E/mail: hacerhuseynova@mail.ru                                                                                                        https://orcid.org/0000-0002-3223-427X 

Giriş

Hər bir müstəqil dövlətin əsas dayaqlarından biri onun silahlı qüvvələridir. Dövlətin ərazi bütövlüyünün, suverenliyinin və milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ordunun rolu əvəzsizdir. Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşılaşdığı hərbi-siyasi təhdidlər fonunda güclü və peşəkar ordu quruculuğunu prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirmişdir. Xüsusilə son illərdə həyata keçirilən hərbi islahatlar, maddi-texniki bazanın gücləndirilməsi, şəxsi heyətin peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması və müasir silah sistemlərinin tətbiqi Azərbaycan Ordusunu regionun ən güclü silahlı qüvvələrindən birinə çevirmişdir.

Azərbaycan Ordusunun qüdrəti təkcə onun hərbi potensialında deyil, həm də xalqın və dövlətin milli maraqlarını müdafiə etmək əzmində özünü göstərir. Bu baxımdan Azərbaycan Ordusu haqlı olaraq düşməni qorxuya salan, xalqına isə güvən və qürur hissi bəxş edən bir qüvvədir. Azərbaycanda xüsusi hərbi təhsil müəssisələrinin yaradılması həmişə diqqət mərkəzində olmuşdur. Heydər Əliyevin güclü siyasəti nəticəsində Azərbaycanda bir çox hərbi məktəblər yaranmışdır.

Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin qorunması, dövlət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və peşəkar milli ordunun formalaşdırılması dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən biri olmuşdur. XX əsrin sonlarında ölkədə baş verən mürəkkəb ictimai-siyasi proseslər və Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü güclü ordu quruculuğunu həyati zərurətə çevirmişdir. Bu sahədə ümummilli lider Heydər Əliyevin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hərbi islahatlar nəticəsində Azərbaycanda müasir tələblərə cavab verən hərbi təhsil sistemi formalaşdırılmış, peşəkar zabit kadrlarının hazırlanması üçün mühüm addımlar atılmışdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyev hər zaman qeyd edirdi ki, dövlətin gücü onun ordusunun gücü ilə ölçülür. Məhz buna görə də hərbi təhsil müəssisələrinin yaradılması və inkişafı onun dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.

       Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyin yaradılması.Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Lisey Azərbaycanın ən nüfuzlu hərbi təhsil ocaqlarından biridir. Lisey 1971-ci il iyulun 28-də Azərbaycan SSR rəhbəri olan Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Bakı şəhərində 2 nömrəli səkkizillik internat məktəbinin bazasında yaradılmışdır. Əvvəlcə müəssisə “Respublika İxtisaslaşdırılmış İnternat Məktəbi” adlandırılmışdır. Həmin ilin noyabr ayında məktəbə görkəmli Azərbaycan hərbçisi Cəmşid Naxçıvanskinin adı verilmişdir.

         Liseyin yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycan gəncləri arasında hərbi peşəyə marağın artırılması, gələcək zabit kadrlarının hazırlanması və milli hərbi ənənələrin inkişaf etdirilməsi idi. O dövrdə SSRİ məkanında azərbaycanlı hərbçilərin sayının artırılması üçün belə bir təhsil müəssisəsinin yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra lisey ölkənin hərbi təhsil sistemində daha mühüm rol oynamağa başladı. 1997-ci il 24 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə məktəb rəsmi olaraq Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Lisey adlandırıldı. Liseyin minlərlə məzunu Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində zabit kimi xidmət etmiş, ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunmasında fəal iştirak etmişdir.

         Bu gün Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Lisey Azərbaycan Ordusu üçün peşəkar zabit kadrlarının hazırlanmasında mühüm rol oynayan, zəngin tarixi və ənənələri olan hərbi təhsil müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərir. Liseyin yaradılması Heydər Əliyevin milli hərbi kadrların yetişdirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasətin mühüm nəticələrindən biri hesab olunur. 

Azərbaycan Ordusunun əsası 1918-ci il iyunun 26-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qoyulmuşdur. Həmin tarix sonralar Azərbaycan Respublikasında Silahlı Qüvvələr Günü kimi qeyd edilməyə başlanmışdır. Lakin sovet hakimiyyəti illərində milli ordunun fəaliyyəti dayandırılmışdır.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra Azərbaycan yeni ordu quruculuğu mərhələsinə qədəm qoydu. İlk illərdə ölkədə mövcud olan siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər və Ermənistanın hərbi təcavüzü ordunun formalaşmasını mürəkkəbləşdirirdi. Bununla belə, ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ordu quruculuğu sistemli xarakter aldı, vahid komandanlıq sistemi yaradıldı və nizami ordu formalaşdırıldı.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə isə Azərbaycan Ordusunun modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Müdafiə xərclərinin artırılması, hərbi sənaye kompleksinin inkişaf etdirilməsi və qabaqcıl ölkələrin təcrübəsinin tətbiqi nəticəsində ordunun döyüş qabiliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldi.

Müasir Azərbaycan Ordusunun gücü və hərbi potensialı. Azərbaycan Ordusunun gücü bir sıra amillərlə şərtlənir. İlk növbədə, ordunun müasir silah və texnika ilə təchiz olunması onun üstünlüklərindən biridir. Son illərdə əldə edilən yüksək texnologiyalı pilotsuz uçuş aparatları, raket sistemləri, hava hücumundan müdafiə vasitələri və digər müasir silahlar döyüş əməliyyatlarında mühüm rol oynayır. Həmin texniki döyüş vasitələrini istehsal edən hərbi zavodların elə ölkəmizdə qurlması və fəaliyyəti bu sahədə atılmış uğurlu addımlardandır.

Ordunun peşəkar kadr potensialı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hərbi təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi, beynəlxalq təlimlərdə iştirak və müasir döyüş taktikasının mənimsənilməsi Azərbaycan hərbçilərinin hazırlıq səviyyəsini artırmışdır. Müxtəlif ölkələrlə həyata keçirilən birgə hərbi təlimlər şəxsi heyətin peşəkarlığının yüksəldilməsinə mühüm töhfə verir. Bunun nəticəsidir ki, 44 günlük Vətən müharibəsində dönüş nöqtəsi olan Şuşa döyüşləri bütün dünya hərbçiləri üçün yeni, qeyri-adi bir döyüş növü kimi tədqiq edilməkdədir. Bu döyüşlər haqqında erməni əsgərlərin etrirafları Azərbaycan əsgərlərinin fövqəladə bacarıqlara malik olduğunu təsdiq edir.

      Azərbaycanda hərbi təhsil sisteminin inkişafının əsasları. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin formalaşdırılması prosesi sistemli xarakter aldı. Orduda vahid komandanlıq sistemi yaradıldı, hərbi intizam gücləndirildi və zabit hazırlığı məsələləri xüsusi diqqət mərkəzinə çəkildi.

       Həmin dövrdə hərbi təhsil müəssisələrinin maddi-texniki bazasının yenilənməsi, tədris proqramlarının müasirləşdirilməsi və beynəlxalq təcrübənin tətbiqi istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Xüsusilə Türkiyə ilə hərbi əməkdaşlıq çərçivəsində Azərbaycan hərbi təhsil sistemində NATO standartlarına uyğun yeniliklər tətbiq olunmağa başladı.

     Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi. Azərbaycanın hərbi təhsil sistemində ən mühüm müəssisələrdən biri Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi olmuşdur. Bu təhsil müəssisəsinin tarixi 1939-cu ildə yaradılmış Bakı Ali Piyada Komandirlər Məktəbinə gedib çıxır. Müstəqillik əldə edildikdən sonra məktəb Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ehtiyaclarına uyğun şəkildə yenidən təşkil edilmişdir. 2001-ci ildə Prezident Heydər Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbi adlandırılmış, 2004-cü ildə isə ona Heydər Əliyevin adı verilmişdir.

     Bu ali təhsil müəssisəsi quru qoşunları, hava qüvvələri, dəniz qüvvələri və digər hərbi ixtisaslar üzrə peşəkar zabitlərin hazırlanmasında mühüm rol oynamışdır. Müəssisədə müasir hərbi elmlər, idarəetmə, mühəndislik və taktika sahələrində yüksək səviyyəli təhsil verilmişdir. Sonrakı illərdə bu məktəb əsasında Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitut yaradılmışdır. 

     Heydər Əliyev adına Hərbi Lisey. Heydər Əliyevin hərbi təhsil siyasətinin mühüm nəticələrindən biri də Naxçıvanda fəaliyyət göstərən Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydir. Liseyin əsası 1998-ci ildə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyin Naxçıvan filialı kimi qoyulmuş, 2004-cü ildə isə müstəqil hərbi lisey kimi fəaliyyətə başlamışdır.

Bu təhsil müəssisəsinin əsas məqsədi gənclərdə vətənpərvərlik hisslərinin formalaşdırılması, hərbi biliklərin aşılanması və gələcək zabit kadrları üçün ilkin hazırlığın təmin edilməsidir. Lisey minlərlə məzun yetişdirmiş və onların böyük hissəsi sonradan Azərbaycanın ali hərbi məktəblərində təhsil alaraq zabit kimi orduda xidmətə başlamışdır. (Vikipediya).

      Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Heydər Əliyev adına Akademiyası. Heydər Əliyevin dövlət təhlükəsizliyinə verdiyi önəmin nəticəsi olaraq 1998-ci ildə Dövlət Təhlükəsizliyi orqanları üçün xüsusi kadr hazırlığı həyata keçirən akademiya yaradılmışdır. Sonralar bu təhsil müəssisəsinə Heydər Əliyevin adı verilmişdir. Akademiya dövlət təhlükəsizliyi, kəşfiyyat, sərhəd mühafizəsi və digər xüsusi sahələr üzrə yüksəkixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin edir.

     Bu akademiyanın fəaliyyəti Azərbaycanın milli təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır və ölkənin strateji maraqlarının qorunmasına xidmət edir. 

     Hərbi məktəblərin Azərbaycan ordusunun inkişafına təsiri. Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə inkişaf etdirilən hərbi təhsil sistemi Azərbaycan Ordusunun peşəkarlaşmasına ciddi töhfə vermişdir. Bu məktəblərdə yetişən zabitlər Birinci Qarabağ müharibəsindən başlayaraq, xüsusilə 2020-ci il Vətən müharibəsində yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirmişlər.

      Müasir hərbi təhsil müəssisələri sayəsində Azərbaycan Ordusu yüksək hazırlıqlı zabit korpusuna sahib olmuş, müasir döyüş taktikalarını və texnologiyalarını mənimsəmişdir. Ordunun döyüş qabiliyyətinin artması və beynəlxalq səviyyədə tanınması da məhz bu siyasətin nəticələrindən biri hesab olunur. 

      Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində Azərbaycanda güclü hərbi təhsil sistemi formalaşdırılmışdır. Onun təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə yaradılan və inkişaf etdirilən hərbi məktəblər milli ordunun peşəkar zabit kadrları ilə təmin olunmasında mühüm rol oynamışdır.

      Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qazandığı uğurların əsas səbəblərindən biri məhz həmin hərbi təhsil müəssisələrinin fəaliyyətidir.

       Heydər Əliyevin ordu quruculuğu sahəsində həyata keçirdiyi tədbirlər Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsinə, ölkənin müdafiə qabiliyyətinin artırılmasına və gələcək nəsillərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsinə mühüm töhfə vermişdir.

Bundan əlavə, Azərbaycan Ordusunda mənəvi-psixoloji hazırlığa xüsusi diqqət yetirilir. Vətənpərvərlik ruhu, dövlətə və xalqa sədaqət hərbçilərin əsas mənəvi keyfiyyətləri hesab olunur. Bu amillər döyüş şəraitində əsgər və zabitlərin yüksək əzmkarlıq nümayiş etdirməsinə şərait yaradır.

Vətən müharibəsi və Azərbaycan Ordusunun tarixi qələbəsi.2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun gücünü bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Ermənistanın uzun illər işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarının böyük hissəsi məhz ordumuzun peşəkarlığı və qəhrəmanlığı sayəsində azad edildi.

Müharibə zamanı müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi, düzgün strateji planlaşdırma və yüksək döyüş ruhu Azərbaycan Ordusuna mühüm üstünlüklər qazandırdı. Xüsusilə pilotsuz uçuş aparatlarının səmərəli istifadəsi düşmənin canlı qüvvəsinə və hərbi texnikasına ciddi zərbələr vurdu.

Şuşa şəhərinin azad olunması müharibənin kulminasiya nöqtəsi hesab edilir. Azərbaycan əsgərlərinin çətin relyef şəraitində göstərdikləri qəhrəmanlıq hərb tarixində mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Nəticədə Azərbaycan Ordusu yalnız hərbi deyil, həm də siyasi və mənəvi qələbə qazandı.

Bu qələbə göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu yüksək döyüş qabiliyyətinə malik olmaqla yanaşı, qarşısına qoyulan strateji məqsədləri qısa müddətdə yerinə yetirməyə qadir olan güclü hərbi qüvvədir. 

   Azərbaycan Ordusunun beynəlxalq nüfuzu. Azərbaycan Ordusu təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq səviyyədə də yüksək nüfuza malikdir. Azərbaycan hərbçiləri müxtəlif beynəlxalq sülhməramlı missiyalarda iştirak etmiş, qlobal təhlükəsizliyin təmin olunmasına töhfələr vermişlər.

Ordunun NATO standartlarına uyğunlaşdırılması istiqamətində görülən işlər, beynəlxalq əməkdaşlıq proqramlarında fəal iştirak və hərbi diplomatiyanın inkişafı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin beynəlxalq arenada mövqeyini daha da möhkəmləndirmişdir.

Beynəlxalq hərbi ekspertlər tərəfindən Azərbaycan Ordusunun regionun ən güclü ordularından biri kimi qiymətləndirilməsi onun əldə etdiyi nailiyyətlərin mühüm göstəricisidir.

Nəticə

Azərbaycan Ordusu dövlətimizin müstəqilliyinin, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün əsas təminatçısıdır. Son illərdə həyata keçirilən hərbi islahatlar, müasir silahlanma, peşəkar kadr hazırlığı və yüksək vətənpərvərlik ruhu ordumuzun qüdrətini daha da artırmışdır.

Vətən müharibəsində əldə edilən möhtəşəm qələbə Azərbaycan Ordusunun gücünü və döyüş qabiliyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir. Bu gün Azərbaycan Ordusu öz peşəkarlığı, intizamı və texniki imkanları ilə düşməni qorxuya salan, xalqına isə güvən verən qüdrətli bir hərbi qüvvədir. Ordumuzun gələcək inkişafı ölkəmizin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində və regional sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynamağa davam edəcəkdir.