Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi Teymur Hacıyev: “Ulu Öndər Heydər Əliyev və Azərbaycanda hüquqi dövlət modelinin formalaşması”

Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişaf tarixində hüquqi dövlət quruculuğu xüsusi yer tutur. Bu modelin formalaşması, möhkəmləndirilməsi və institusional əsaslarının yaradılması isə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bilavasitə bağlıdır. Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi Teymur Hacıyev qeyd edir ki, müasir Azərbaycan Respublikasının hüquqi dövlət kimi inkişafı məhz Ulu Öndərin uzaqgörən siyasətinin nəticəsidir.

Heydər Əliyev hüquqi dövlət anlayışını yalnız nəzəri konsepsiya kimi deyil, real dövlət idarəçiliyi prinsipi kimi formalaşdırmışdır. Onun rəhbərliyi ilə qanunun aliliyi, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, dövlət orqanlarının məsuliyyəti və şəffaf idarəçilik əsas prioritetlərə çevrilmişdir. Bu prinsiplər Azərbaycanın dövlət quruculuğunun təməl daşlarını təşkil etmişdir.

XX əsrin sonlarında Azərbaycan ciddi siyasi və sosial böhranla üz-üzə qaldığı bir dövrdə hüquqi dövlət institutlarının formalaşması olduqca çətin idi. Lakin 1993-cü ildə Ulu Öndərin hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə hüquqi islahatlar dövrü başladı. Dövlət idarəçiliyində nizam-intizamın bərpası, qanunvericilik sisteminin yenilənməsi və hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi bu dövrün əsas istiqamətləri oldu.

Heydər Əliyev hüquq-mühafizə orqanlarını dövlətin əsas dayaqlarından biri kimi qiymətləndirirdi. Onun rəhbərliyi ilə polis, prokurorluq və məhkəmə sistemində aparılan islahatlar hüquqi dövlət modelinin formalaşmasında mühüm rol oynadı. Bu islahatlar nəticəsində hüquq sistemində şəffaflıq və səmərəlilik artdı.

Ulu Öndərin təşəbbüsü ilə 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası hüquqi dövlət quruculuğunun ən mühüm mərhələsi oldu. Bu sənəd dövlətin əsas hüquqi çərçivəsini müəyyən edərək, insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasını dövlətin ali məqsədi kimi təsbit etdi. 

Teymur Hacıyev vurğulayır ki, Heydər Əliyevin hüquqi dövlət konsepsiyası yalnız qanunların qəbul edilməsi ilə məhdudlaşmırdı. O, həm də hüquq mədəniyyətinin formalaşmasına, cəmiyyətin hüquqi düşüncəsinin inkişafına xüsusi diqqət yetirirdi. Bu yanaşma Azərbaycanda hüquqi şüurun güclənməsinə səbəb oldu.

Hüquqi dövlətin əsas şərtlərindən biri olan sabitlik də Ulu Öndərin siyasətində mühüm yer tuturdu. O, hesab edirdi ki, sabitlik olmadan nə hüquq sistemi, nə də iqtisadi inkişaf mümkün deyil. Bu səbəbdən ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması prioritet istiqamət kimi müəyyən edilmişdi.

Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar da hüquqi dövlət modelinin möhkəmlənməsinə xidmət edirdi. “Əsrin müqaviləsi” kimi strateji layihələr ölkənin iqtisadi müstəqilliyini təmin etməklə yanaşı, hüquqi bazanın güclənməsinə də şərait yaratdı.

Bu gün Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi hüquqi dövlət quruculuğu yolu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkədə hüquq sisteminin modernləşdirilməsi, məhkəmə islahatlarının dərinləşdirilməsi və elektron ədliyyə sisteminin tətbiqi həyata keçirilir.

Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə məhkəmə-hüquq islahatları yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Rəqəmsal məhkəmə sistemlərinin yaradılması, vətəndaşların ədalət mühakiməsinə daha asan çıxışının təmin olunması və hüquqi prosedurların sadələşdirilməsi bu sahədə mühüm yeniliklərdir.

Eyni zamanda, hüquq-mühafizə orqanlarının maddi-texniki bazası gücləndirilmiş, onların fəaliyyətində müasir texnologiyalar geniş tətbiq olunmuşdur. Bu, cinayətkarlığa qarşı mübarizənin daha effektiv aparılmasına imkan yaratmışdır.

Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi Teymur Hacıyev qeyd edir ki, bu gün Azərbaycan polisi Ulu Öndərin müəyyən etdiyi peşəkarlıq, dövlətə sədaqət və qanunun aliliyinə hörmət prinsipləri əsasında fəaliyyət göstərir. Polis orqanlarının əsas vəzifəsi vətəndaşların təhlükəsizliyini təmin etmək və ictimai asayişi qorumaqdır. 

Hüquqi dövlət modelinin mühüm elementlərindən biri də vətəndaş cəmiyyəti institutlarının inkişafıdır. Azərbaycanda bu istiqamətdə də mühüm addımlar atılmış, qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyəti genişlənmiş və ictimai nəzarət mexanizmləri formalaşmışdır.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar nəticəsində Azərbaycan regionun ən sabit və hüquqi dövlət prinsiplərinə sadiq ölkələrindən birinə çevrilmişdir. Bu uğurlar Heydər Əliyev siyasi kursunun davamlılığının göstəricisidir.

Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra hüquqi dövlət prinsiplərinin daha da möhkəmləndirilməsi və yeni reallıqlara uyğunlaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Azad olunmuş ərazilərdə hüquqi və inzibati sistemlərin bərpası bu prosesin tərkib hissəsidir.

Ulu Öndərin hüquqi dövlət modeli bu gün də Azərbaycan dövlətinin inkişaf strategiyasının əsasını təşkil edir. Onun müəyyən etdiyi prinsiplər – qanunun aliliyi, ədalət, şəffaflıq və dövlət məsuliyyəti müasir idarəçiliyin əsas dayaqlarıdır.

10 may 2026-cı il tarixində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 103-cü doğum günü Azərbaycanın bütün bölgələrində, o cümlədən hüquq-mühafizə orqanlarında böyük ehtiramla qeyd olunur. Bu gün bir daha sübut edir ki, Heydər Əliyevin yaratdığı hüquqi dövlət modeli yaşayır, inkişaf edir və Azərbaycanı daha güclü, ədalətli və sabit gələcəyə aparır.