Taleh Məmmədov: “Xocalı – Qanla yazılmış millət tarixi”
1992-ci ilin 26 fevralı Azərbaycan tarixinin ən faciəli günlərindən biridir. Xocalı şəhərində baş verən dəhşətli hadisələr təkcə bir yaşayış məntəqəsinin deyil, bütün xalqın faciəsi olaraq tarixə düşdü. Bu hadisə yalnız Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayət deyil, eyni zamanda insanlıq əleyhinə yönəlmiş amansız bir hərəkətdir. Xocalı adı hər zaman ağrı və milli qürur simvolu olaraq yadda qalacaq.
O gecə şəhər Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınmışdı. Şəhərin sakinləri – qadınlar, uşaqlar, qocalar – çıxış yolu axtarırdılar. Amma qarlı və şaxtalı gecədə şəhəri tərk etməyə çalışan insanlar amansız güllə atəşinə tutuldu. 613 nəfər qətlə yetirildi, yüzlərlə insan yaralandı, minlərlə insan əsir götürüldü. Bu rəqəmlər yalnız statistika deyil, yarımçıq qalmış həyatların və dağıdılmış ailələrin simvoludur.
Xocalı hadisəsi təsadüfi qarşıdurma deyildi. Bu, əvvəlcədən planlaşdırılmış və məqsədli şəkildə mülki əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş qətliam idi. Beynəlxalq hüquq kobud şəkildə pozuldu. İnsanların yalnız milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilməsi Xocalı faciəsini soyqırımı kimi xarakterizə edir. Bu hadisə yalnız Azərbaycanın deyil, bütün bəşəriyyətin vicdanına ünvanlanmışdır.
Faciədən sonra ölkəmiz çətin siyasi və hərbi vəziyyətlə üz-üzə idi. Lakin xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev Xocalı hadisəsinə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilməsini təmin etdi. Onun təşəbbüsü ilə Milli Məclis Xocalı faciəsini soyqırımı kimi tanıdı. Heydər Əliyev həmişə vurğulayırdı ki, bu cinayət unudulmamalı və günahkarlar layiqli cəzasını almalıdır. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində Xocalı faciəsi beynəlxalq aləmdə tanıdıldı.
Bu xətt bu gün də Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir. Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması üçün ardıcıl fəaliyyət göstərilir. Müxtəlif ölkələrdə anım tədbirləri keçirilir, beynəlxalq təşkilatlar qarşısında faciənin soyqırımı kimi tanınması üçün təşəbbüslər irəli sürülür. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, Xocalı qurbanlarının xatirəsi daim uca tutulacaq və tarixi ədalət təmin olunacaqdır.
2020-ci ildə başa çatan Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixi ədalətini bərpa etdi. İşğal altında olan torpaqlar azad edildi, ərazi bütövlüyümüz təmin olundu. Bu Qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də milli qürur və ləyaqətin təntənəsi idi. Xocalı şəhidlərinin ruhu qarşısında borcumuzun bir hissəsi yerinə yetirildi. Azərbaycan xalqı göstərdi ki, heç vaxt işğal və ədalətsizliklə barışmayacaq.
Azad edilmiş ərazilərdə geniş quruculuq və bərpa işləri aparılır. Dağıdılmış şəhər və kəndlər yenidən tikilir, yollar çəkilir, sosial obyektlər inşa olunur. Məqsəd yalnız fiziki infrastrukturun bərpası deyil, həm də insanların doğma yurdlarına qayıdışını təmin etməkdir. Hər yeni tikilən bina, hər çəkilən yol gələcəyə inamın simvoludur. Xocalının yenidən dirçəldilməsi milli iradənin və dövlət gücünün parlaq göstəricisidir.
Xocalı faciəsi xalqımızı sarsıtsa da, onu qırıla bilmədi. Əksinə, hadisə milli birliyi möhkəmləndirdi. Xalq dövlətçilik ətrafında birləşdi, güclü ordu quruculuğu prioritetə çevrildi. Bu gün Azərbaycan regionun aparıcı dövlətlərindən biri kimi öz müstəqil siyasətini davam etdirir.
Hər il fevral ayında Xocalı qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. Məktəblərdə, ali təhsil müəssisələrində və dövlət qurumlarında tədbirlər keçirilir, gənc nəsil bu tarixi öyrənir və yaddaşını gələcəyə daşıyır. Unudulmuş tarix təkrar ola bilər, amma yaddaş həm ədalətin, həm də gələcəyin təminatıdır.
Xocalı artıq sadəcə bir şəhər deyil. O, xalqımızın qan yaddaşı, həm kədərin, həm də qürurun simvoludur. Şəhidlərin səssiz harayı illər keçsə də susmur və ədalət tələb edir. Azərbaycan xalqı isə bu ədalətin tam bərpasına qədər mübarizəsini davam etdirəcəkdir. Xocalı bizim qan yaddaşımızdır və bu yaddaş yaşadıqca həqiqət də yaşayacaqdır.
Taleh Məmmədov
“Shirvan Operating Company Ltd” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri
