Medianın Şagirdlərin Təlim-Tərbiyə Prosesində Rolu və Məsuliyyəti: Analitik Yanaşma

Müasir informasiya cəmiyyətində şagirdlərin sosiallaşması və şəxsiyyət formalaşması prosesinə təsir göstərən institusional strukturların spektri genişlənmişdir. Ənənəvi olaraq bu missiya məktəb və ailə tərəfindən reallaşdırılsa da, hazırkı mərhələdə media platformaları gənc nəslin dəyərlər sisteminin, davranış modellərinin və dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm aktor statusuna malikdir. Bu baxımdan medianın təlim-tərbiyə mühitində rolu və məsuliyyətinin elmi müstəvidə araşdırılması aktualdır.

Medianın Təsirinin Müsbət Yönləri

Tədqiqat materialları göstərir ki, media aşağıdakı funksiyalar vasitəsilə şagirdlərin intellektual və sosial inkişafına töhfə verir:

Maarifləndirmə funksiyası – elmi-populyar resurslar və təhsil yönümlü informasiya məhsulları bilik bazasının genişlənməsinə və kognitiv inkişafın stimullaşdırılmasına xidmət edir.

Mədəni transmissiya funksiyası – milli-mənəvi irsin, tarixi yaddaşın və ədəbi-mədəni dəyərlərin gənc nəslə ötürülməsində media vasitəçi rolunda çıxış edir.

Motivasiya və sosial nümunə funksiyası – uğurlu sosial modellərin təqdim edilməsi şagirdlərdə özünəinam, məqsədyönlülük və sosial fəallıq kimi psixososial keyfiyyətləri inkişaf etdirir.

İctimai iştirakçılıq funksiyası – ictimai gündəmin gənclərə açıq şəkildə çatdırılması onların sosial proseslərə inteqrasiyasını və vətəndaş mövqeyinin formalaşmasını dəstəkləyir.

Medianın Təsirinin Risk Faktorları

Media təsiri bütün hallarda konstruktiv nəticə doğurmur. Xüsusilə aşağıdakı risklər qeyd olunur:

Dezinformasiya və manipulyasiya – yanlış məlumatlar dünyagörüşün deformasiya olunmasına səbəb ola bilər.

Zorakılığın normallaşdırılması – şiddət yönümlü kontent psixoloji stabilliyə mənfi təsir göstərərək aqressiv davranış tendensiyalarını artırma potensialına malikdir.

Dəyər boşluğu və identiklik böhranı – mənəvi norma və dəyərlərlə ziddiyyət təşkil edən informasiya gənclərdə davranış dezorientasiyası yarada bilər.

Asılılıq sindromları – rəqəmsal platformalardan həddindən artıq istifadə akademik performansın zəifləməsinə və sosial təcrid hallarına səbəb ola bilər.

Medianın Sosial-Mənsuliyyət Konsepti

Media qurumlarının fəaliyyətində uşaqlar və gənclərlə bağlı etik müstəviyə uyğunluq mühüm tələb kimi çıxış edir. Bu kontekstdə aşağıdakı komponentlər nəzərə alınmalıdır:

Etik filtrasiya – yaş kateqoriyalarına uyğun olmayan kontentin məhdudlaşdırılması.

Informasiya obyektivliyi – faktların təhrif olunmaması və reallığın adekvat təqdimatı.

Təhsil siyasətinə dəstək – təhsil təşəbbüslərinin, məktəb uğurlarının və maarifləndirici layihələrin işıqlandırılması.

Psixoloji təhlükəsizlik – şagirdlərin emosional inkişafını zədələyəcək təsirlərdən yayınma mexanizmlərinin tətbiqi.

ARHD.AZ Platformasının Bu Sistemə İnkişafyönlü Töhfəsi

Bu çərçivədə ARHD.AZ media platformasının fəaliyyəti xüsusi diqqətə layiqdir. Saytın redaksiya xətti təhsil, dövlətçilik, ictimai məsuliyyət və milli-mənəvi dəyərlər kontekstində informasiya istehsalını prioritetləşdirir. Platformanın fəaliyyət istiqamətləri:

təhsildə innovativ proseslərin işıqlandırılması,

gənclərin sosial və intellektual uğurlarının təşviqi,

milli identiklik və dövlətçilik düşüncəsinin gücləndirilməsi,

ictimai faydalı fəaliyyətlərin mediada görünənliyinin artırılması

kimi funksiyalar vasitəsilə təlim-tərbiyə mühitinə konstruktiv təsir göstərir. ARHD.AZ bu xüsusiyyətləri ilə media sistemində sosial-məsuliyyətli  rolunu icra etməklə gənclərin informasiya mühitinin sağlamlaşdırılmasına və onların sosial formalaşma prosesinə töhfə verir.

Beləliklə, media şagirdlərin təlim-tərbiyə mühitində həm inkişaf impulsu yaradan, həm də risk faktorları ehtiva edən kompleks təsir mexanizminə malikdir. Optimal nəticənin əldə olunması üçün media-ailə-məktəb üçbucağında koordinasiyalı əməkdaşlıq zəruridir. Sosial məsuliyyət prinsipinə əsaslanan ARHD.AZ kimi platformaların mövcudluğu gənc nəslin sağlam formalaşması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Müəllif: Elnur Heydərov Heydər oğlu.

ARHD.AZ

Təhsil məsələləri üzrə ekspert.