12 NOYABR – KONSTİTUSİYA GÜNÜ: MÜSTƏQİL AZƏRBAYCANIN HÜQUQİ TƏMƏLİ, DÖVLƏTÇİLİK İRADƏSİ VƏ MİLLİ SUVERENLİYİNİN TƏNTƏNƏSİ

Taleh Qaraşov

Lənkəran şəhər İcra hakimiyyətinin başçısı

Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində elə əlamətdar günlər var ki, həmin tarixlər yalnız keçmişimizi xatırlatmır, həm də gələcəyimizə gedən yolun istiqamətini müəyyənləşdirir. 12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günü məhz belə mühüm tarixlərdəndir. Bu gün müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarının formalaşmasını, xalqımızın demokratik dəyərlərə bağlılığını, milli suverenliyimizin möhkəmlənməsini və hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində atılan tarixi addımları özündə birləşdirir.

Konstitusiya hər bir müstəqil dövlətin əsas qanunu, siyasi və hüquqi sisteminin təməli, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təminatçısıdır. Dövlətin idarəçilik prinsipləri, hakimiyyət orqanlarının səlahiyyətləri, cəmiyyətlə dövlət arasındakı münasibətlər və insan hüquqlarının müdafiəsi məhz bu ali sənəddə öz əksini tapır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da müstəqil dövlətimizin inkişaf strategiyasını, milli maraqlarını və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətini müəyyən edən fundamental hüquqi sənəddir.

1991-ci ildə Azərbaycan xalqı dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşıda çox mühüm vəzifələr dayanırdı. Uzun illər sovet idarəçilik sisteminin tərkibində yaşamış ölkəmiz yeni siyasi, iqtisadi və hüquqi münasibətlər sisteminə keçməli, müstəqil dövlətin institutlarını formalaşdırmalı və milli qanunvericilik bazasını yaratmalı idi. Lakin həmin dövrdə ölkədə mövcud olan siyasi qeyri-sabitlik, Ermənistanın hərbi təcavüzü, torpaqlarımızın işğalı və iqtisadi çətinliklər dövlət quruculuğu prosesini mürəkkəbləşdirirdi.

Belə ağır və məsuliyyətli bir tarixi mərhələdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni səhifə açdı. Ulu Öndərin müdrik siyasəti, zəngin idarəçilik təcrübəsi və qətiyyətli mövqeyi nəticəsində ölkədə sabitliyin təmin edilməsi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və müstəqilliyin qorunması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi.

Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının hazırlanması da Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən tarixi dövlət quruculuğu prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri idi. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul edildi. Bu hadisə müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında əlamətdar mərhələ olmaqla, ölkəmizdə demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi.

Konstitusiyanın qəbul edilməsi xalqımızın müstəqil dövlətçilik iradəsinin ifadəsi idi. Bu sənəd Azərbaycan vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarını, dövlətin idarəçilik sistemini, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinin fəaliyyət prinsiplərini müəyyən etdi. İnsan hüquqlarının və azadlıqlarının qorunması, qanun qarşısında bərabərlik, mülkiyyət hüququ, söz və fikir azadlığı, təhsil, əmək və sosial təminat hüquqları Konstitusiyanın əsas müddəaları sırasında yer aldı.

Azərbaycan Konstitusiyasının əsas prinsiplərindən biri insanın, onun hüquq və azadlıqlarının ali dəyər kimi tanınmasıdır. Bu prinsip dövlətin fəaliyyətində vətəndaş amilinin nə qədər mühüm yer tutduğunu göstərir. Hər bir insanın ləyaqətinə hörmət edilməsi, hüquqlarının qorunması və qanuni maraqlarının təmin olunması demokratik cəmiyyətin əsas göstəricilərindəndir.

Konstitusiya yalnız dövlət orqanlarının fəaliyyətini tənzimləyən sənəd deyil. O, eyni zamanda hər bir vətəndaşın hüquqi məsuliyyətini, cəmiyyət qarşısında vəzifələrini və dövlətə münasibətdə öhdəliklərini müəyyənləşdirir. Vətəndaşların qanunlara hörmətlə yanaşması, dövlət rəmzlərini uca tutması, ictimai qaydalara əməl etməsi və digər insanların hüquqlarına hörmət göstərməsi hüquqi cəmiyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Ötən illər ərzində Azərbaycanın inkişaf edən siyasi, iqtisadi və sosial reallıqları nəzərə alınaraq Konstitusiyaya bir neçə dəfə dəyişikliklər və əlavələr edilib. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilən referendumlar vasitəsilə ali qanunvericilik sənədində müəyyən yeniliklər həyata keçirilib. Bu dəyişikliklər dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, hüquqi münasibətlərin inkişafı və ictimai-siyasi həyatın müasir tələblərinə uyğunlaşdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyıb.

Bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmiz müstəqil dövlətçilik tarixinin yeni və şərəfli mərhələsini yaşayır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kursun müasir dövrün çağırışlarına uyğun davam etdirilməsi nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq aləmdə mövqelərini gücləndirib, iqtisadi və hərbi qüdrətini artırıb, regional və qlobal miqyasda etibarlı tərəfdaş kimi tanınıb.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Qələbə xalqımızın milli iradəsinin, ordumuzun qəhrəmanlığının və dövlətimizin gücünün təntənəsi oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan Zəfər Azərbaycan tarixində əbədi yaşayacaq. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin bütün ərazilərində dövlət suverenliyinin tam bərpası isə müstəqil dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri kimi yadda qaldı.

Bu tarixi nailiyyətlər Konstitusiyada təsbit olunmuş dövlət suverenliyi, ərazi bütövlüyü və müstəqillik prinsiplərinin real həyatda təmin edilməsinin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Bu gün üçrəngli Azərbaycan bayrağının ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması xalqımızın uzun illər ərzində apardığı mübarizənin, şəhidlərimizin qanı və qazilərimizin qəhrəmanlığının nəticəsidir.

Hazırda işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işləri həyata keçirilir. Yeni şəhərlər, kəndlər, yollar, məktəblər, xəstəxanalar, elektrik yarımstansiyaları və digər sosial infrastruktur obyektləri inşa olunur. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində doğma yurdlarına qayıdan vətəndaşlarımız üçün təhlükəsiz və müasir yaşayış şəraiti yaradılır. Bu proses Azərbaycanın güclü iqtisadi potensialını, dövlətçilik iradəsini və gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasını əks etdirir.

Konstitusiya Gününün əhəmiyyəti gənc nəslin hüquqi maarifləndirilməsi baxımından da böyükdür. Hər bir gənc öz hüquqlarını bilməli, qanunlara hörmət etməli, dövlətin və cəmiyyətin qarşısında daşıdığı məsuliyyəti dərk etməlidir. Məktəblərdə, ali təhsil müəssisələrində və ictimai təşkilatlarda hüquqi biliklərin təbliği, vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması gələcək nəsillərin sağlam vətəndaş kimi formalaşmasına xidmət edir.

Hüquqi dövlətin möhkəmliyi yalnız qəbul edilmiş qanunlarla deyil, onların gündəlik həyatda necə tətbiq olunması ilə ölçülür. Qanunun aliliyinin təmin edilməsi, şəffaf idarəçilik, ədalətli münasibət, insan hüquqlarına hörmət və vətəndaşların dövlət qurumlarına etimadı inkişaf etmiş cəmiyyətin əsas şərtləridir. Bu prinsiplərin qorunması hər bir dövlət qurumunun və hər bir vətəndaşın ortaq məsuliyyətidir.

12 noyabr – Konstitusiya Günü xalqımızın müstəqilliyinə, dövlətçiliyinə və hüquqi dəyərlərinə ehtiram günüdür. Bu əlamətdar tarix bizə bir daha xatırladır ki, güclü dövlətin təməlində möhkəm qanunlar, milli birlik, vətəndaş məsuliyyəti və dövlətə sədaqət dayanır. Konstitusiyamız müstəqil Azərbaycanın hüquqi dayağı, xalqımızın iradəsinin ifadəsi və gələcək nəsillərə ötürülən dövlətçilik mirasıdır.

Bu gün hər bir azərbaycanlı müstəqil dövlətimizin əldə etdiyi nailiyyətlərlə fəxr etməli, Konstitusiyamızın müəyyən etdiyi hüquq və vəzifələrə hörmətlə yanaşmalı, ölkəmizin inkişafına öz töhfəsini verməlidir. Çünki Azərbaycanın gələcəyi milli həmrəyliyimizdən, dövlətçilik ənənələrimizə sədaqətimizdən və qanunun aliliyinə münasibətimizdən asılıdır.

Əziz həmvətənlər!

Sizi 12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günü münasibətilə ürəkdən təbrik edirik! Hər birinizə möhkəm cansağlığı, ailə səadəti, firavanlıq, işlərinizdə uğurlar və həyatınızda xoş günlər arzulayırıq. Arzu edirik ki, müstəqil Azərbaycanımız daim inkişaf etsin, dövlət suverenliyimiz və ərazi bütövlüyümüz əbədi olsun, ölkəmizdə sülh, əmin-amanlıq, qanunun aliliyi və ədalət hökm sürsün.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik ideyaları daim yaşasın, Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanımız yeni-yeni zirvələr fəth etsin!

12 noyabr – Konstitusiya Günümüz mübarək! Yaşasın müstəqil, suveren və qüdrətli Azərbaycan!