Üçrəngli Bayrağımız müstəqilliyimizin, milli qürurumuzun və Zəfərimizin əbədi rəmzidir

Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı

9 Noyabr – Dövlət Bayrağı Günüdür.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı dövlət atributu olmaqla yanaşı, xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrinin, milli kimliyinin, azadlıq mübarizəsinin, müstəqillik iradəsinin və ərazi bütövlüyünə sarsılmaz bağlılığının təcəssümüdür. Üçrəngli bayrağımızın hər dalğalanışı Azərbaycan xalqının tarixə yazdığı mübarizə salnaməsini, müstəqil dövlət qurmaq əzmini və gələcəyə olan inamını özündə ehtiva edir. Məhz buna görə də 9 Noyabr Dövlət Bayrağı Günü hər bir azərbaycanlı üçün milli qürur, vətənə sədaqət və dövlətçilik dəyərlərinə ehtiram günüdür.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin “Azərbaycan Bayrağı, sadəcə, bayraq deyil. O, bizim dövlətçiliyimizin, müstəqilliyimizin rəmzidir” fikri bu müqəddəs dövlət atributunun mahiyyətini dolğun şəkildə ifadə edir. Bu yanaşma bayrağa münasibətin yalnız rəsmi protokol və mərasimlərlə məhdudlaşmadığını, onun hər bir vətəndaşın milli şüurunda, mənəvi dünyasında və vətənpərvərlik mövqeyində xüsusi yer tutduğunu göstərir.

Azərbaycanın üçrəngli Dövlət Bayrağının tarixi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin quruculuq salnaməsi ilə sıx bağlıdır. 1918-ci il noyabrın 9-da Bakı şəhərində hökumətin iclasında qəbul edilən üçrəngli bayraq milli dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri oldu. Mavi, qırmızı və yaşıl rənglərin vəhdətində xalqımızın milli kimliyi, müasir inkişaf arzusu və mənəvi dəyərləri ifadəsini tapdı.

Bayrağımızın ideoloji məzmununun formalaşmasında görkəmli mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadənin irəli sürdüyü türkçülük, müasirlik və islamçılıq prinsipləri mühüm rol oynadı. Bu üç prinsip XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan milli istiqlal düşüncəsinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Mavi rəng türkçülüyü, qırmızı rəng müasirliyi və inkişafı, yaşıl rəng isə islam sivilizasiyasına mənsubiyyəti ifadə edir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra üçrəngli bayrağımızın dövlət atributu statusu müvəqqəti olaraq aradan qalxsa da, onun xalqın yaddaşında yaşatdığı istiqlal ideyası heç zaman sönmədi. Bu bayraq müstəqillik arzusunun, milli iradənin və azadlıq mübarizəsinin rəmzi olaraq nəsildən-nəslə ötürüldü.

1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sessiyasında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Bayrağı kimi qəbul edilməsi tarixi hadisəyə çevrildi.

Həmin dövrdə Azərbaycan hələ sovet hakimiyyətinin tərkibində idi. Belə mürəkkəb siyasi şəraitdə milli dövlətçilik atributlarının bərpası istiqamətində atılan bu addım böyük siyasi cəsarət, uzaqgörənlik və qətiyyət tələb edirdi. Naxçıvan Muxtar Respublikasının adından “Sovet Sosialist” sözlərinin çıxarılması, milli bayrağın dövlət atributu kimi qəbul edilməsi Azərbaycanın gələcək müstəqilliyinə aparan siyasi proseslərin mühüm başlanğıclarından biri oldu.

Bu qərarın əhəmiyyəti Naxçıvanla məhdudlaşmadı. Naxçıvan Ali Məclisinin təşəbbüsü Azərbaycan miqyasında milli dövlətçilik ideyalarının güclənməsinə ciddi təsir göstərdi. 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti üçrəngli bayrağımızın dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi haqqında qərar verdi.

1991-ci il oktyabrın 18-də qəbul edilmiş “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olan müstəqil Azərbaycan dövləti öz tarixi dövlət rəmzlərini bərpa etdi. Beləliklə, üçrəngli bayrağımız yenidən müstəqil dövlətimizin başı üzərində dalğalanmağa başladı.

Bu tarixi ardıcıllıq bir həqiqəti təsdiqləyir: Heydər Əliyevin dövlətçilik strategiyasında milli rəmzlərin bərpası müstəqil Azərbaycanın siyasi və ideoloji əsaslarının formalaşdırılmasının ayrılmaz tərkib hissəsi idi.

Prezident İlham Əliyevin 2009-cu il noyabrın 17-də imzaladığı Sərəncamla hər il noyabrın 9-u Dövlət Bayrağı Günü kimi qeyd olunur. Bu qərar milli dövlətçilik tariximizin mühüm səhifəsinə dövlət səviyyəsində verilən yüksək qiymətin ifadəsi oldu. Bayramın qeyri-iş günü elan edilməsi isə onun ümumxalq əhəmiyyətini daha da artırdı.

Dövlət Bayrağı Günü hər bir vətəndaşa müstəqilliyin hansı tarixi mübarizə və siyasi iradə nəticəsində əldə edildiyini xatırladır. Eyni zamanda, gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq ruhunda yetişdirilməsi, dövlət rəmzlərinə hörmətin və vətənpərvərlik hisslərinin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 23-cü maddəsi Dövlət Bayrağımızın dövlət rəmzi kimi hüquqi statusunu müəyyən edir. Konstitusiyanın 75-ci maddəsinə əsasən isə hər bir vətəndaş dövlət rəmzlərinə hörmət etməlidir. Bu, yalnız hüquqi öhdəlik deyil, həm də hər bir azərbaycanlının mənəvi məsuliyyətidir.

Bayrağa hörmət dövlətə, onun müstəqilliyinə, tarixinə və gələcəyinə hörmət deməkdir. Dövlət rəmzlərinin qorunması, düzgün istifadəsi və təbliği milli dövlətçilik şüurunun möhkəmləndirilməsinin vacib şərtlərindəndir.

Bakıda Dövlət Bayrağı Meydanının yaradılması haqqında Prezident İlham Əliyevin 2007-ci il noyabrın 17-də imzaladığı Sərəncam dövlət rəmzlərinə verilən yüksək dəyərin əyani təzahürüdür. 2010-cu il sentyabrın 1-də meydanın təntənəli açılışı keçirildi. Burada yaradılmış Dövlət Bayrağı Muzeyi isə Azərbaycanın zəngin dövlətçilik tarixinin, müxtəlif tarixi dövrlərdə mövcud olmuş dövlətlərin və xanlıqların rəmzlərinin nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm mədəni-maarifçilik əhəmiyyəti daşıyır.

2024-cü il noyabrın 8-də Dövlət Bayrağı Meydanının yenidən açılması və Prezident İlham Əliyevin burada Azərbaycan bayrağını ucaltması xüsusi tarixi-siyasi məna kəsb etdi. Meydanın yenilənməsi, bayrağın daha böyük ölçüdə dalğalanması və muzeyin yeni ekspozisiyalarla zənginləşdirilməsi dövlət rəmzlərimizin təbliği istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl siyasətin davamıdır.

Muzeydə təqdim olunan “Zəfər qalereyası” xüsusilə diqqətəlayiqdir. Burada 44 günlük Vətən müharibəsinin tarixi qələbəsini, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə Dövlət Bayrağımızın ucaldılmasını və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasını əks etdirən materiallar nümayiş olunur. Bu ekspozisiya tariximizin qəhrəmanlıq səhifələrini gələcək nəsillərə çatdırmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın müasir tarixində üçrəngli bayrağımızın mənəvi və siyasi məzmunu 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Qələbə ilə daha da zənginləşdi. Otuz ilə yaxın işğal altında qalmış torpaqlarımızın azad edilməsi yalnız hərbi-siyasi qələbə deyil, həm də milli iradənin, dövlətçilik əzminin və tarixi ədalətin təntənəsi oldu.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun qazandığı Zəfər nəticəsində üçrəngli bayrağımız doğma torpaqlarımızda yenidən ucaldıldı. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Şuşa və digər azad edilmiş ərazilərdə bayrağımızın dalğalanması xalqımızın onilliklər boyu yaşatdığı arzuların gerçəkləşməsinin rəmzinə çevrildi.

Xüsusilə Şuşanın azad olunması və Xankəndidə Azərbaycan bayrağının ucaldılması milli tariximizin ən qürurlu anları sırasında yer aldı. Bu hadisələr dövlət suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində mühüm tarixi mərhələ təşkil etdi.

2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin tam bərpa edilməsi dövlətçilik tariximizin yeni səhifəsini açdı. Bununla da üçrəngli bayrağımızın ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması milli birliyimizin və suverenliyimizin rəmzinə çevrildi.

Bu gün bayrağımızın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dalğalanması keçmişin ağrılarını, şəhidlərimizin fədakarlığını, qazilərimizin qəhrəmanlığını və xalqımızın sarsılmaz iradəsini özündə birləşdirir. Hər bir bayraq dirəyi, hər bir dalğalanan üçrəngli bayraq Azərbaycanın müstəqillik tarixinin canlı salnaməsidir.


Dövlət Bayrağımızın ən mühüm funksiyalarından biri cəmiyyətdə milli həmrəyliyi və vahid vətəndaşlıq düşüncəsini möhkəmləndirməkdir. Müxtəlif sosial təbəqələrə, peşələrə və dünyagörüşlərinə malik insanları birləşdirən ümumi dəyər müstəqil Azərbaycan dövlətinə mənsub olmaq, onun gələcəyinə məsuliyyət daşımaqdır.

Azərbaycançılıq ideologiyasının əsas mahiyyəti də məhz bu birliyin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və dövlət maraqlarının hər şeydən üstün tutulmasıdır. Üçrəngli bayrağımız bu ideyanın ən aydın və təsirli ifadəsidir.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin “Biz öz himnimizi, bayrağımızı özümüz qədər sevməliyik” çağırışı bu baxımdan xüsusi aktuallıq daşıyır. Bayrağa sevgi yalnız onu rəsmi mərasimlərdə dalğalandırmaqla məhdudlaşmamalıdır. Bu sevgi gündəlik həyatda dövlətə sədaqət, qanunlara hörmət, milli maraqların müdafiəsi, ölkənin inkişafına töhfə vermək və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət hissi ilə ifadə olunmalıdır.

Prezident İlham Əliyevin “Bayrağımız eşidilən səsimiz, duyulan nəfəsimizdir. Bizim bayrağımız qürur mənbəyimizdir” fikri isə dövlət rəmzimizin müasir Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunda və milli özünüdərkində tutduğu yeri aydın şəkildə göstərir.

Bu gün Azərbaycanın üçrəngli bayrağı beynəlxalq təşkilatların iqamətgahları qarşısında, diplomatik nümayəndəliklərdə, idman arenalarında, müxtəlif beynəlxalq tədbirlərdə dalğalanaraq müstəqil dövlətimizin dünyadakı mövqeyini təmsil edir. Hər dəfə bayrağımız yüksəldiləndə Azərbaycan xalqının səsi, iradəsi və milli kimliyi də beynəlxalq aləmdə daha aydın eşidilir.

Dövlət Bayrağı Günü yalnız tarixi hadisənin ildönümü deyil. Bu gün xalqımızın azadlıq mübarizəsinin, dövlətçilik ənənələrinin, milli həmrəyliyinin və müasir Azərbaycanın Zəfər salnaməsinin ümumiləşmiş ifadəsidir.

Üçrəngli bayrağımız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən müstəqilliyimizin bərpasına, Heydər Əliyevin tarixi siyasi qərarlarından Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərə qədər uzanan şərəfli yolun rəmzidir. Bu bayraq keçmişimizi yaşadır, bu günümüzü təmsil edir və gələcəyimizə istiqamət verir.

Bu müqəddəs dövlət rəmzinin qorunması, uca tutulması və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Çünki bayraq yalnız dövlətin deyil, həm də həmin dövlətə sahib çıxan xalqın gücünün göstəricisidir.

Azərbaycan bayrağı hər zaman yüksəklərdə dalğalansın! Müstəqilliyimiz əbədi, dövlətçiliyimiz sarsılmaz, xalqımızın birliyi daim möhkəm olsun!