Azərbaycan–Almaniya arsında strateji dialoq və münasibətlərin yeni siyasi platforması

Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı

Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il iyulun 21-də Almaniya Federativ Respublikasına rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər Azərbaycan–Almaniya münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.

Səfər zamanı imzalanan "Azərbaycan Respublikası və Almaniya Federativ Respublikası arasında ikitərəfli tərəfdaşlıq üçün strateji gündəliyə dair Birgə Bəyannamə" və Azərbaycan–Almaniya Biznes Şurasının yaradılması haqqında sənəd göstərir ki, tərəflər əməkdaşlığı artıq yalnız iqtisadi və siyasi dialoq çərçivəsində deyil, uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişaf etdirmək niyyətindədir.

Azərbaycan ilə Almaniya arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci il fevralın 20-də qurulub. Müstəqilliyin ilk illərindən etibarən Almaniya Azərbaycanın Avropadakı əsas siyasi və iqtisadi tərəfdaşlarından biri olub. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra iki ölkə arasında münasibətlər sistemli xarakter alıb, siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və investisiya əlaqələri genişlənib.

Sonrakı illərdə Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya, Almaniya rəhbərlərinin isə Azərbaycana qarşılıqlı səfərləri münasibətləri daha da dərinləşdirib. Xüsusilə enerji təhlükəsizliyi, iqtisadiyyat, sənaye, nəqliyyat, təhsil və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlıq davamlı inkişaf edib.

Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi, tərəflər artıq strateji dialoqun başlanmasına nail olublar. Bu, yeni sənədin imzalanması ilə yanaşı, həm də münasibətlərin institusional əsaslar üzərində inkişaf etdirilməsi deməkdir.

Strateji gündəlik iki ölkə arasında siyasi məsləhətləşmələrin intensivləşdirilməsini, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsini, enerji və yaşıl transformasiya sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsini, nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişafını, biznes və investisiya mühitinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur.
Bu yanaşma Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq siyasətinin də mühüm istiqamətlərindən biridir.

Sirr deyil ki, Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm aktora çevrilib. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu ildən etibarən Azərbaycan təbii qazı Almaniyaya ixrac olunmağa başlayıb. Azərbaycan qazı artıq Avropa İttifaqının 10 ölkəsinə çatdırılır. Almaniya Azərbaycan neftinin əsas alıcılarından biridir. Tərəflər arasında danışıqların təhlili göstərir ki, gələcəkdə yaşıl enerji ixracı da əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən olacaq.

Rusiyadan enerji asılılığını azaltmağa çalışan Avropa üçün Azərbaycan etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaş statusunu daha da möhkəmləndirir. Almaniya isə Avropa iqtisadiyyatının lokomotivi kimi bu əməkdaşlıqdan strateji üstünlüklər əldə edir.

Ölkə rəhbəri qeyd etdi ki, alman şirkətləri üçün yeni imkanlar açılır.
Hazırda Azərbaycanda 200-dən çox Almaniya şirkəti fəaliyyət göstərir.
Onlar əsasən sənaye, tikinti, logistika, kənd təsərrüfatı, maşınqayırma və xidmət sektorlarında fəaliyyət göstərirlər.

Çıxışlarda qeyd edildiyi kimi, Yeni Biznes Şurasının yaradılması Almaniya investisiyalarının daha da artmasına, texnologiyaların transferinə və birgə istehsal layihələrinin həyata keçirilməsinə şərait yaradacaq.
Bu isə qeyri-neft sektorunun inkişafına və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə mühüm töhfə verə bilər.

Prezident İlham Əliyev çıxışında nəqliyyat və logistika məsələlərinə xüsusi diqqət ayırdı.
Azərbaycan son illərdə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanını genişləndirib, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolunu inkişaf etdirib, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinə böyük investisiyalar yatırıb.

Ölkənin Orta Asiya məşvərət formatına tamhüquqlu üzv olması Azərbaycanın Orta Asiya ilə Avropa arasında körpü rolunu daha da gücləndirib.
Almaniyanın logistika texnologiyalarında qabaqcıl təcrübəsi bu sahədə yeni birgə layihələrin reallaşdırılmasına imkan yaradacaq.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasına da toxunaraq qeyd etdi ki, Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannamədən sonra Azərbaycan Ermənistanın enerji təhlükəsizliyinə dəstək göstərməyə başlayıb.
Azərbaycan ərazisindən Ermənistana tranzit daşımalar həyata keçirilir. Artıq 40 min tondan çox yük tranzit edilib.
Bu faktlar Cənubi Qafqazda qarşıdurmadan əməkdaşlığa keçidin praktik nümunələri kimi qiymətləndirilir.

Prezident İlham Əliyev Almaniyanın bu prosesə verdiyi siyasi dəstəyi də yüksək qiymətləndirərək, Almaniyada keçirilmiş xarici işlər nazirləri səviyyəsində danışıqların sülh prosesinə töhfə verdiyini vurğuladı.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Avropa İttifaqı ilə münasibətlərə də xüsusi yer ayırdı.
2026-cı ildə Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta, Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen Azərbaycana səfər ediblər.
Bu səfərlər Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərir.
Almaniya isə Avropa İttifaqının aparıcı dövləti kimi bu əməkdaşlığın genişlənməsində əsas siyasi aktorlardan biri hesab olunur.

Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri yalnız növbəti diplomatik görüş deyil, Azərbaycan–Almaniya münasibətlərinin strateji əsaslar üzərində yenidən qurulmasının başlanğıcıdır.

İmzalanmış sənədlər enerji, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, yaşıl enerji, biznes və regional təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşəcəyini göstərir.

Müasir geosiyasi reallıqlar fonunda Almaniya Avropanın iqtisadi lideri, Azərbaycan isə Cənubi Qafqazın əsas siyasi və logistika mərkəzi kimi qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıq modeli formalaşdırır. Bu model təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında sabitliyin, enerji təhlükəsizliyinin və iqtisadi inteqrasiyanın möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm platforma kimi çıxış edir.